Biuletyn Informacji Publicznej RPO

10 września 2026 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyło się spotkanie poświęcone aktualnym problemom związanym z funkcjonowaniem Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD). W rozmowie uczestniczyli RPO Sylwia Gregorczyk-Abram, Dyrektor Zespołu do spraw Wykonywania Kar BRPO Ewa Dawidziuk, Dyrektor Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur Rafał Kulas oraz główny koordynator do spraw ochrony zdrowia psychicznego Błażej Kmieciak a także eksperci: prof. Ewa Łętowska, dr Hanna Machińska, prof. Zbigniew Lasocik, prof. Mirosław Wyrzykowski i dr Joanna Różyńska.

Głównymi tematami dyskusji były najważniejsze wyzwania dotyczące ochrony praw osób przebywających w KOZZD, w tym kwestie związane z regulaminami wewnętrznymi Ośrodka oraz praktyką wprowadzania ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu pacjentów. Uczestnicy zwracali uwagę na zastrzeżenia dotyczące kształtowania praw i obowiązków pacjentów w aktach prawa wewnętrznego, mimo że ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw powinny wynikać z przepisów powszechnie obowiązujących. Rozmowa dotyczyła również wad i luk prawnych w regulacjach określających funkcjonowanie Ośrodka oraz potrzeby zmian ustawowych.

Omawiano także utrzymujący się problem przeludnienia KOZZD i związany z nim kryzys warunków bytowych. Według danych na 30 czerwca 2026 r. w Ośrodku przebywało 127 pacjentów (przy pojemności 100 miejsc), z czego 88 w Gostyninie i 39 w filii w Czersku. Uczestnicy spotkania rozmawiali też o coraz większej liczbie osób chorujących psychicznie w KOZZD, mimo że nie jest to szpital psychiatryczny, a podmiot leczniczy dedykowany terapii osób z zaburzeniami niepsychotycznymi.

Podczas spotkania poruszono również kwestie braku skutecznej procedury skargowej dotyczącej warunków pobytu i zachowania personelu, a także znaczenie międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka w miejscach izolacji. Ważnym wątkiem była opieka poizolacyjna oraz brak systemowych rozwiązań wspierających osoby opuszczające Ośrodek.

Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich od lat monitoruje sytuację w KOZZD. Zespół do spraw Wykonywania Kar przeprowadził w Ośrodku siedem wizytacji od początku jego funkcjonowania, zaś Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur sześć. Ośrodek jest także regularnie wizytowany przez sędziów wizytatorów oraz podlega międzynarodowej kontroli, w tym wizytacjom Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom (CPT).

Spotkanie stanowiło element prowadzonych przez RPO działań monitorujących oraz analiz dotyczących zgodności funkcjonowania KOZZD ze standardami konstytucyjnymi i międzynarodowymi.