Biuletyn Informacji Publicznej RPO

9 września 2026 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyło się spotkanie RPO Sylwii Gregorczyk-Abram z przedstawicielami organizacji społecznych poświęcone problemom wynikającym ze stosowania art. 212 kodeksu karnego (przestępstwo zniesławienia) i zagrożeniom dla wolności słowa i wolności mediów z tego płynących.

Punktem wyjścia do spotkania był apel koalicji 25 organizacji pozarządowych wystosowany do Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego Waldemara Żurka o dekryminalizację zniesławienia. NGO wskazują w nim, że choć ustawa anty-SLAPP obowiązuje od 8 lipca, to chroni tylko przed pozwami cywilnymi. Za tę samą wypowiedź nadal można trafić na ławę oskarżonych.

RPO od lat podejmuje działania dotyczące art. 212 k.k., wskazując m.in. na jego potencjalny efekt mrożący wobec debaty publicznej i działalności dziennikarskiej. Rzecznik przedstawiał w tej sprawie stanowiska generalne, uczestniczył w postępowaniach sądowych oraz wielokrotnie zwracał uwagę na potrzebę zapewnienia właściwej równowagi między ochroną dobrego imienia a wolnością wypowiedzi.

Przedstawiciele organizacji pozarządowych proponują uchylenie art. 212 k.k. i pozostawienie ochrony dobrego imienia prawu cywilnemu, które od lipca dysponuje zabezpieczeniami anty-SLAPP. Jeżeli ustawodawca uzna, że jakaś kategoria zachowań wymaga reakcji karnej, proponują nowy, znacznie węższy typ przestępstwa oszczerstwa.

Uczestnicy spotkania wymienili poglądy na temat kierunków zmian legislacyjnych dotyczących art. 212 k.k. oraz standardów ochrony wolności słowa wynikających z Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Podkreślili również znaczenie dialogu pomiędzy instytucjami publicznymi, środowiskiem eksperckim i organizacjami pozarządowymi, który ma istotne znaczenie dla identyfikowania zagrożeń dla praw obywatelskich oraz wypracowywania rozwiązań zapewniających odpowiednią ochronę zarówno wolności wypowiedzi, jak i dóbr osobistych.

W spotkaniu uczestniczyli: dr Dominika Bychawska-Siniarska z Uniwersytetu Gdańskiego, Marzena Błaszczyk reprezentująca Sieć Obywatelską Watchdog Polska oraz Maciej Nowicki i Piotr Kładoczny z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Rzecznik towarzyszył zastępca RPO Adam Krzywoń i eksperci: dyrektor Zespołu Prawa Karnego Marek Łukaszuk, dyrektor Zespołu ds. Sygnalistów Marcin Malecko, naczelnik Wydziału Podstawowych Praw Osobistych i Politycznych w Zespole Prawa Konstytucyjnego, Międzynarodowego i Europejskiego Cezary Węgliński i naczelnik Wydziału w Zespole Prawa Karnego Piotr Zakrzewski.