Biuletyn Informacji Publicznej RPO

10 września przypada Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom. Jest to inicjatywa, która powstała 23 lata temu w wyniku działalności Międzynarodowego Towarzystwa Zapobiegania Samobójstwom. Jej celem jest zwrócenie uwagi na samobójstwo jako jedną z najczęstszych przyczyn przedwczesnych zgonów, którym można zapobiegać.

Obchodzony od 2003 r. Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom ma szczególne znaczenie w kontekście potrzeby wsparcia osób doświadczających szeroko rozumianych kryzysów zdrowia psychicznego. Jest to także moment, który pozwala zatrzymać się nad potrzebą codziennej troski, obecności oraz wsparcia osób, które w samobójstwie poszukują rozwiązania doświadczanych przez siebie trudności, problemów i codziennych cierpień.

Dane wskazują, że liczba zdarzeń zakończonych zgonem w Polsce pozostaje wysoka. Komenda Główna Policji podaje 4776 samobójstw w 2025 r. Wśród osób, które zmarły w wyniku samobójstwa, było 3975 mężczyzn oraz 801 kobiet. Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, że statystyki nie pokazują pełnej skali problemu, zwłaszcza jeśli chodzi o próby samobójcze. Coraz częściej podkreśla się jednak pozytywny trend polegający na większej gotowości bliskich, znajomych i świadków do reagowania i wzywania pomocy osobom znajdującym się w kryzysie.

Specjaliści wskazują, że na zachowania samobójcze wpływa wiele czynników. Należą do nich m.in. stan zdrowia psychicznego i fizycznego, trudne doświadczenia życiowe, sytuacja rodzinna i szkolna, warunki społeczne, a także dostęp do pomocy i wsparcia. Dlatego skuteczna profilaktyka wymaga działań w wielu obszarach jednocześnie.

Problematyka ochrony zdrowia psychicznego pozostaje ważnym obszarem działań Rzecznika Praw Obywatelskich. RPO zwraca uwagę na potrzebę zapewnienia odpowiedniego wsparcia osobom znajdującym się w kryzysie psychicznym, w szczególności dzieciom i młodzieży, osobom doświadczającym depresji oraz seniorom zagrożonym samotnością i wykluczeniem społecznym.

Warto odnotować dostrzegalną zmianę w sposobie prezentowania omawianego tematu, również przez media. W większości materiałów pojawiających się w przestrzeni publicznej, obok informacji o kryzysach zdrowia psychicznego i problematyce samobójstw, pojawiają się również konkretne informacje dotyczące możliwości uzyskania pomocy.

Ważne numery pomocowe

Potrzebujesz wsparcia? Pomoc możesz uzyskać pod jednym z poniższych numerów telefonów: 

800 70 2222 – Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym (całodobowy, bezpłatny)

116 123 – Kryzysowy Telefon Zaufania dla dorosłych w kryzysie emocjonalnym (całodobowy, bezpłatny)

116 111 – Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży (całodobowy, bezpłatny)

800 12 12 12 – Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka (całodobowy, bezpłatny)

22 594 91 00 – Antydepresyjny Telefon Forum Przeciw Depresji (czynny w każdy czwartek w godzinach 17:00-19:00)

800 100 100 – Telefon dla dorosłych w sprawie bezpieczeństwa dzieci (bezpłatna i anonimowa pomoc telefoniczna i online)

800 800 602 – Telefon kontaktowy dla rodziców i opiekunów dzieci w kryzysie (poniedziałek–piątek, godz. 15:00-19:00, bezpłatny)

801 140 068 – Pomarańczowa Linia – program informacyjno-konsultacyjny dla rodziców dzieci pijących alkohol i eksperymentujących z narkotykami (poniedziałek–piątek, godz. 14:00-20:00)

800 119 119 – Telefon i czat zaufania dla dzieci i młodzieży (codziennie, godz. 14:00-22:00, bezpłatny)

22 635 09 54 – Telefon Zaufania dla osób starszych (poniedziałek–piątek, godz. 17:00-20:00; w środy dodatkowo godz. 14:00-16:00)

800 120 002 – Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” (całodobowy)

800 12 01 48 – Anonimowa Policyjna Linia Specjalna „Zatrzymaj przemoc” (całodobowy, bezpłatny)

800 120 226 – Policyjny Telefon Zaufania ds. Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie (poniedziałek–piątek, godz. 9:30-15:30, bezpłatny)

800 199 990 – Ogólnopolski Telefon Zaufania „Uzależnienia” (codziennie, godz. 16:00-21:00, bezpłatny)

801 889 880 – Telefon zaufania dla osób uzależnionych od czynności (codziennie, godz. 17:00-22:00)

505 552 727 – Infolinia Stowarzyszenia MONAR (poniedziałek–piątek, godz. 14:00-18:00)

801 888 448 – Telefon Zaufania HIV/AIDS (poniedziałek–piątek, godz. 9:00-21:00)

999 – Pogotowie ratunkowe (w sytuacji nagłego zagrożenia zdrowia lub życia)

112 – Ogólny numer alarmowy (w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia)