Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk przedstawił MSWiA opinię nt. niektórych projektowanych rozwiązań prawnych związanych z nowelizacją ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (nr UD 309)

Projekt zakłada umożliwienie odbywanie posiedzeń komisji rady gminy, rady powiatu i sejmiku województwa w trybie zdalnym, o ile statut jednostki samorządu terytorialnego zawierałby stosowne postanowienia. Rozwiązanie to, jakkolwiek wpisuje się we współczesne realia technologiczne, rodzi pewne wątpliwości z perspektywy prawa dostępu do informacji publicznej. Jednym z jego składników jest prawo wstępu na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, o którym mowa w art. 61 ust. 2 Konstytucji RP. 

Uniemożliwianie wstępu na te posiedzenia, pozbawione ustawowej podstawy prawnej, jest sprzeczne z prawem, na co wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych. Przyjęto w nim wykładnię prokonstytucyjną art. 11b ust. 2 u.s.g., że obserwator obrad komisji rady gminy uprawniony jest do samodzielnego nagrywania posiedzenia, co należy odnosić analogicznie do posiedzeń komisji rady powiatu i komisji sejmiku województwa.

Niedookreślenie kierunku projektowanych zmian jest niepokojące, gdyż projektodawca w uzasadnieniu i ocenie skutków regulacji niejednokrotnie odwołał się do doświadczeń czasu pandemii COVID-19. Wówczas obrady zdalne organów samorządu terytorialnego odbywały się w oparciu o art. 15zzx tzw. ustawy covidowej, który - według stanowiska sądów - stanowił podstawę odmowy wstępu w charakterze obserwatora obrad na sesje rady miasta w formule zdalnej. 

RPO uważa za niepożądane, aby projektowane przepisy mogły rodzić ryzyko takiego ograniczenia, prowadzące do uniemożliwienia wstępu obserwatorów na posiedzenia zdalne. Projektowane przepisy są bowiem niejednoznaczne, co w razie ich przyjęcia może doprowadzić do wielu sporów, także sądowoadministracyjnych. Dlatego należy uprzedzić je już na etapie procesu legislacyjnego, wskazując wprost, że prawo wstępu na posiedzenia komisji rady gminy, komisji rady powiatu i komisji sejmiku województwa obejmuje również posiedzenia zdalne.

VII.6060.107.2026