Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk zapytał Komendanta Głównego Straży Granicznej o zasady doboru organizacji pozarządowych i międzynarodowych działających na rzecz cudzoziemców do monitorowania ich deportacji
• Zastępca Komendanta Głównego SG informuje m.in., że przedstawiciele organizacji pozarządowych uprawnionych do funkcji obserwatorów niejednokrotnie reprezentują interesy cudzoziemców jako ich pełnomocnicy. Wyklucza to spełnienie podstawowych warunków stawianych osobie realizującej te czynności, od której oczekuje się obiektywnej postawy, braku manifestowania własnych poglądów oraz unikania reprezentowania interesów powracających osób (odpowiedź w załączniku)

Rzecznik prowadzi wiele postępowań wyjaśniających dotyczących przeprowadzanych przez SG deportacji cudzoziemców do krajów pochodzenia. Szczególne zainteresowanie RPO budzi monitorowanie deportacji przez przedstawicieli organizacji pozarządowych lub międzynarodowych zajmujących się udzielaniem pomocy cudzoziemcom. Art. 333 ustawy o cudzoziemcach i wydane na jego podstawie Rozporządzenie MSW nie określają, którym organizacjom przyznano to uprawnienie. 

Dokument SG pt. "Zalecenia dotyczące obecności przedstawicieli organizacji pozarządowych w toku działań związanych z doprowadzaniem cudzoziemców" zawiera zestaw wytycznych dla zapewnienia płynnej realizacji działań oraz współpracy SG z NGO-sami. Poza regulacjami prawnymi i tymi zaleceniami pozostaje jednak wiele kwestii, których uporządkowanie jest konieczne dla zagwarantowania, że przedstawiciele organizacji będą mieli realną możliwość skorzystania ze swoich ustawowych uprawnień, dbając jednocześnie o realizację praw i wolności cudzoziemców objętych deportacją.

ZRPO poprosił zatem komendanta głównego Straży Granicznej gen. dyw. SG Roberta Bagana o następujące informacje:

• Które z organizacji pozarządowych i międzynarodowych działających na rzecz cudzoziemców są uznawane za uprawnione do monitorowania przeprowadzanych deportacji na podstawie art. 333 ustawy o cudzoziemcach? Jaki jest sposób oraz podstawa prawna ich wyboru?
• Czy organizacja pozarządowa i międzynarodowa uprawniona na mocy art. 333 ustawy o cudzoziemcach do monitorowania przeprowadzanych deportacji może zostać tego uprawnienia pozbawiona i na jakiej podstawie?
• Czy o planowanej deportacji informowane są wszystkie organizacje uprawnione do monitorowania tych czynności, czy też tylko jedna, wybrana? Jeżeli informowana jest tylko jedna organizacja, to na jakiej podstawie dokonywany jest jej wybór?
• W jaki sposób procedowane są pisemne sprawozdania z przebiegu deportacji składane przez organizacje monitorujące do KGSG na podstawie § 5 Rozporządzenia MSW, w których stwierdzają one nieprawidłowości w przeprowadzanych czynnościach? Czy w ostatnich 12 miesiącach od dnia otrzymania niniejszego pisma KGSG prowadziło działania wyjaśniające wszczęte na podstawie takiego sprawozdania?

ZPM.540.69.2026