Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do postępowania Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 77/26) ze skargi konstytucyjnej w sprawie niemożności zaskarżenia postanowienia sądu I instancji o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego złożonego na podstawie art. 41 § 1 Kodeksu postępowania karnego. 

RPO Sylwia Gregorczyk-Abram wnosi o stwierdzenie przez TK, że:

• art. 41 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 roku - Kodeks postępowania karnego w zw. z art. 459 § 1 i § 2 k.p.k. jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości zaskarżenia w formie zażalenia postanowienia sądu o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego złożonego w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k., wydanego w pierwszej instancji.

Wadliwie ukształtowany skład TK

Jednocześnie RPO wskazuje, że skład TK w tej sprawie został ukształtowany z naruszeniem art. 38 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wyznaczono go z pominięciem kolejności alfabetycznej uwzględniającej prawidłowo wybranych przez Sejm sędziów: Marcina Dziurdy, Anny Korwin-Piotrowskiej, Krystiana Markiewicza oraz Macieja Taborowskiego. Zgodnie z art. 194 ust. 1 Konstytucji RP, TK składa się z 15 sędziów, spośród których Prezes Trybunału wyznacza do składu orzekającego sędziów według kolejności alfabetycznej, uwzględniając przy tym rodzaje, liczbę oraz kolejność wpływu spraw do Trybunału. W świetle tych przepisów pomijanie przy wyznaczaniu składu orzekającego w danej sprawie sędziów wybranych przez Sejm oznacza, że każdy skład wyznaczony w ten sposób zostaje wyznaczony z naruszeniem prawa.

Postanowienie w niewyłączeniu sędziego powinno podlegać zaskarżeniu

W uzasadnieniu stanowiska Sylwia Gregorczyk-Abram podkreśla, że ta materia była też przedmiotem wystąpienia generalnego RPO z postulatem zmian legislacyjnych, tak aby umożliwić wnoszenie zażalenia na postanowienie w sprawie niewyłączenia sędziego, niezależnie czy zostało wydane w pierwszej czy drugiej instancji. Kwestia szybkiego i sprawnego postępowania karnego, odpowiadającego standardom konstytucyjnym oraz prawnomiędzynarodowym ma istotne znaczenie z perspektywy celów i gwarancji rzetelnego procesu. Jednakże to zasada sprawiedliwości proceduralnej wynikająca z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest gwarancją prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

(szczegóły w załączonym piśmie procesowym).

II.510.955.2026