Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w sprawie powołania prokuratora w Prokuraturze Rejonowej, czego Prokurator Krajowy odmówił bez podania przyczyny 
• Rzecznik zakończył postępowanie wyjaśniające w tej sprawie, wskazując PK na konieczność zmiany praktyki postępowania w tych sprawach i umożliwienie kandydatom zapoznania się z przyczynami odmowy powołania

Zastępca RPO Stanisław Trociuk pisał w tej sprawie do prokuratora krajowego Dariusza Korneluka, prosząc o podanie przyczyn odmowy oraz wnosząc o udostępnienie pism w sprawie. Biuro Kadr Prokuratury Krajowej stwierdziło, że "nie posiada wiedzy" na temat przyczyn odmowy powołania, a udostępnienia pisma Dyrektora Biura MS odmówiło.

RPO podkreśla, że prawo nie gwarantuje przyjęcia do służby publicznej, w tym do prokuratury. Prokurator Krajowy nie ma zatem obowiązku powołania na stanowisko prokuratorskie każdego kandydata, który się zgłosił i który spełnia minimalne wymagania formalne. Powinien jednak uzasadnić odmowę powołania, co wynika z prawa każdego obywatela do dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji) oraz z zasady zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji). Nie ma znaczenia, że przepisy Prawa o prokuraturze nie przewidują wprost wymogu uzasadniania odmowy powołania na stanowiska prokuratorskie, bo taki wymóg wynika z gwarancji konstytucyjnych.

Podobnie widzi to Europejski Trybunał Praw Człowieka. W wyroku z 21 maja 2026 r., w sprawie Sobczyńska i inni przeciwko Polsce stwierdził, że „polskie prawo konstytucyjne nie tylko zapewnia ogólną zasadę równego dostępu do urzędu sędziowskiego, ale również wymaga, aby rozstrzygnięcia w tym przedmiocie były podejmowane w transparentnej procedurze oferującej kandydatom ochronę przed arbitralną odmową” . Choć wyrok ETPC dotyczył bezpośrednio odmowy powołania na urząd sędziego przez Prezydenta RP, to przewidziana w nim wykładnia art. 60 Konstytucji ma zastosowanie nie tylko do rekrutacji na stanowiska sędziowskie, ale na wszystkie stanowiska w służbie publicznej, w tym w prokuraturze. 

ZRPO wskazał na konieczność zmiany praktyki postępowania w sprawach dotyczących odmowy powołania na stanowiska prokuratorskie poprzez umożliwienie kandydatom zapoznania się z przyczynami odmowy powołania. Jednocześnie zmiany wymaga błędna praktyka nieudostępniania informacji RPO z powołaniem się na ich wewnętrzny charakter, o których przekazanie Rzecznik wnioskuje z powołaniem się na art. 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o RPO.

VII.561.32.2024