Opinia RPO do nowelizacji przepisów wyborczych
Data:
Zastępca RPO Stanisław Trociuk przekazał Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach uwagi Rzecznika do poselskiego projektu ustawy o zmianie Kodeksu wyborczego oraz ustawy o referendum lokalnym.
Część proponowanych rozwiązań może przyczynić się do lepszej realizacji prawa obywateli do udziału w wyborach. Dotyczy to m.in. zmian związanych z organizacją głosowania oraz niektórych rozwiązań, które wcześniej były rekomendowane przez Rzecznika.
RPO pozytywnie ocenił m.in. propozycję zmniejszenia maksymalnej liczby mieszkańców przypadających na stały obwód głosowania oraz zwiększenia liczebności obwodowych komisji wyborczych za granicą. Zdaniem Rzecznika rozwiązania te mogą ułatwić sprawne przeprowadzenie głosowania i wykonywanie przez obywateli czynnego prawa wyborczego. Zastrzeżeń nie budzą również projektowane zmiany dotyczące wymagań stawianych niektórym członkom administracji wyborczej.
Jednocześnie RPO zwrócił uwagę na propozycję uznawania głosowania w danym obwodzie za niebyłe w sytuacji, gdy wyniki nie zostaną ustalone w ciągu 48 godzin od zakończenia głosowania. W ocenie Rzecznika automatyczne pozbawianie skutków ważnie oddanych głosów z przyczyn organizacyjnych może prowadzić do naruszenia prawa obywateli do udziału w wyborach. Dlatego RPO postuluje, aby decyzja o uznaniu głosowania za niebyłe mogła być podejmowana wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach i po indywidualnej ocenie okoliczności przez Państwową Komisję Wyborczą.
Rzecznik wskazał również, że jeśli ustawodawca nie zdecyduje się na zmianę tego rozwiązania, należałoby rozważyć ograniczenie jego stosowania wyłącznie do obwodów głosowania za granicą i na polskich statkach morskich. Zdaniem RPO szczególnego uzasadnienia wymaga objęcie taką regulacją także obwodów głosowania utworzonych na terytorium Polski.
W opinii przedstawiono także dodatkową uwagę dotyczącą zasady równości wyborów do Sejmu. RPO zwrócił uwagę, że projekt nie rozwiązuje problemu przypisywania głosów oddanych przez obywateli głosujących za granicą do warszawskiego okręgu wyborczego obejmującego dzielnicę Śródmieście. Według Rzecznika obecne rozwiązanie może wpływać na wagę głosów zarówno mieszkańców tego okręgu, jak i wyborców głosujących poza granicami kraju. RPO podkreślił, że ustawodawca powinien rozważyć zmiany, które lepiej urzeczywistnią konstytucyjną zasadę równości wyborów.
