Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie wniosku dotyczącego wykluczenia osób z niepełnosprawnością z samorządności uczniowskiej. Biuro RPO zwraca się w tej sprawie do Ministerstwa Edukacji Narodowej. 

W rozporządzeniu MEN z 26 lipca 2008 r. w sprawie typów szkół i placówek, w których nie tworzy się samorządu uczniowskiego - wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 85 ust. 8 ustawy Prawo oświatowe - określono typy szkół i placówek publicznych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego i ministrów, w których nie tworzy się samorządu uczniowskiego. Do takich placówek wlicza się m.in.: szkoły specjalne dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze i specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze. 

Wnioskodawca w piśmie do RPO wskazał, że taka regulacja godzi w prawa osób z niepełnosprawnościami i prowadzi do ich wykluczenia z samorządności uczniowskiej.

Kwestia samorządu uczniowskiego dla uczniów wskazanej wyżej grupy placówek została podniesiona podczas konsultacji publicznych i opiniowania projektu nowelizacji Prawa oświatowego, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (UD222). Projekt ten zakładał m.in. zmianę art. 85 ust. 8 UPO. Rzeczniczka Praw Dziecka oraz organizacje pozarządowe zgłosiły zastrzeżenia w odniesieniu do jego proponowanego brzmienia. Wskazano, że może on prowadzić do wykluczenia uczniów z niepełnosprawnościami z prawa do reprezentacji i współdecydowania o sprawach ich dotyczących. Podniesiono postulat wymogu utworzenia samorządu uczniowskiego w placówkach dla uczniów z niepełnosprawnościami.

W odpowiedzi na uwagi resort wyjaśnił, że wyłączenie konkretnych typów i rodzajów szkół i placówek oświatowych z tworzenia samorządu uczniowskiego lub brak tego wymogu nie jest materią ustawową, lecz właśnie tego rozporządzenia. Zmiana ustępu 8 artykułu 85 UPO jest jedynie kwestią językowo-stylistyczną. Wskazano też, że resort miał rozważyć nowelizację rozporządzenia.

Zastępca dyrektora Zespołu BRPO ds. Równego Traktowania Anna Mikołajczyk zwraca się do dyrektor Departamentu Edukacji Włączającej MEN Aliny Sarneckiej o wyjaśnienie, czy resort planuje nowelizację przedmiotowego rozporządzenia. Prosi też o stanowisko co do postulowanej modyfikacji typów i rodzajów szkół oraz rodzajów placówek, w których nie tworzy się samorządu uczniowskiego, zwłaszcza w kontekście zobowiązań Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. 

XI.7036.25.2025