Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich występuje do Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w sprawie szkoleń z prewencji tortur.

Przedstawiciele Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur w dniach 8–12 września 2025 r. przeprowadzili wizytację w Areszcie Śledczym w Gdańsku. W raporcie powizytacyjnym poruszono m.in. problem osób ciężko chorych i umierających w jednostkach penitencjarnych. 

W związku z tym KMPT zwrócił się do prezesów tamtejszych sądów – okręgowego i apelacyjnego – o rozważenie włączenia do programów szkoleniowych dla sędziów standardów międzynarodowych odnoszących się do kwestii osadzonych nieuleczalnie chorych i humanitarnego zwolnienia. Prezes SO odpisał jednak, że zakres szkoleń organizowanych przez ten sąd jest ograniczony, a postulat powinien być zgłoszony na poziomie centralnym.

Zastępca RPO Wojciech Brzozowski pyta zatem dyrektora KSSiP prof. dr. hab. Piotra Girdwoynia, czy problematyka zwolnienia humanitarnego, a także – szerzej – prewencji tortur, jest uwzględniana w programach szkoleniowych sędziów i prokuratorów. Jeśli nie, ZRPO zwraca uwagę na potrzebę jej włączenia do programów, jako istotnego mechanizmu zapobiegania torturom oraz innemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu.

To prokuratorzy i sędziowie mają niejednokrotnie realny wpływ na to, czy czynniki ryzyka oraz przypadki naruszeń praw człowieka zostaną właściwie rozpoznane i ocenione. Obcują na co dzień z realiami miejsc pozbawienia wolności, jak i z osobami, które mogły doświadczyć przemocy, przebywać w niewłaściwych warunkach lub zgłaszać obawy dotyczące traktowania w detencji. W takich sytuacjach często są pierwszymi niezależnymi organami mogącymi dostrzec sygnały świadczące o torturach lub innym nieludzkim traktowaniu. Dlatego tak istotne jest, aby mieli wiedzę i umiejętności pozwalające identyfikować czynniki ryzyka oraz symptomy naruszeń, a także potrafili właściwie reagować na wszelkie niepokojące sygnały.  

KMPT.571.11.2025