Opinia RPO do rządowego projektu ustawy o systemach sztucznej inteligencji
Wyznaczenie przez Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiciela do zespołu powołanego przez Przewodniczącego Komisji Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji, który przeprowadzałby nabór na Zastępcę Przewodniczącego, może rodzić wątpliwości co do zgodności z mandatem RPO.
Taką opinię przedstawił Ministerstwu Cyfryzacji zastępca Rzecznika Stanisław Trociuk do proponowanego nowego brzmienia art. 32 ust. 2 rządowego projektu ustawy o systemach sztucznej inteligencji (druk nr 2443).
W ocenie RPO proponowane rozwiązanie jest trudne do pogodzenia z pozycją ustrojową i kompetencjami przyznanymi Rzecznikowi w Konstytucji RP. Rzecznik jest samodzielnym, konstytucyjnym organem ochrony prawa, stojącym na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz w innych aktach normatywnych. W myśl art. 210 Konstytucji RP Rzecznik w swojej działalności jest niezawisły, niezależny od innych organów państwowych i odpowiada jedynie przed Sejmem na zasadach określonych w ustawie.
Dlatego wyznaczenie przez RPO przedstawiciela do tegoż zespołu może rodzić wątpliwości co do zgodności z mandatem Rzecznika. Mogłoby to doprowadzić do sytuacji, w której przedstawiciel reprezentujący Rzecznika z jednej strony uczestniczyłby w procedurze wyboru Zastępcy, a z drugiej strony Rzecznik mógłby rozpatrywać ewentualne skargi na tę procedurę w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie ustawy o RPO. Taka sytuacja mogłaby budzić wątpliwości z punktu widzenia standardu bezstronności postępowania prowadzonego przez Rzecznika.
VII.022.33.2026
