Biuletyn Informacji Publicznej RPO

29 maja 2026 r. główny koordynator ds. ochrony zdrowia psychicznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich Błażej Kmieciak wziął udział w konferencji naukowej pt. „Stosowanie przymusu bezpośredniego wobec pacjentów”. Wydarzenie zostało zorganizowane na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Przedstawiciel RPO wygłosił wystąpienie pt. „Przymus bezpośredni w zwierciadle współczesnych wyzwań i dylematów”. W swoim referacie zwrócił szczególną uwagę na kluczowe zagadnienia związane z zasadami stosowania przymusu bezpośredniego, określonymi przede wszystkim w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego.

Błażej Kmieciak odniósł się do modyfikacji, jakie można zaobserwować w ciągu ostatnich trzydziestu lat w zakresie formalnych podstaw stosowania środków przymusu wobec pacjentów oddziałów psychiatrycznych. Wskazał również na wyzwania i praktyczne dylematy związane z omawianą tematyką.

Istotnym elementem wystąpienia były także propozycje dotyczące zmian legislacyjnych odnoszących się do wskazanego obszaru. Dotyczyły one m.in. pojawiających się w Polsce i zagranicą sugestii wskazujących na konieczność ograniczania możliwości stosowania przymusu bezpośredniego (w tym, w szczególności unieruchomienia) oraz wprowadzenia obowiązkowych szkoleń dla personelu medycznego. Szkolenia te powinny dotyczyć nie tylko podstaw prawnych stosowania tego środka, lecz również zasad jego bezpiecznego używania – zarówno z perspektywy ochrony praw pacjentów, jak i bezpieczeństwa personelu medycznego.

W wystąpieniu zwrócono również uwagę na najnowsze propozycje legislacyjne, w szczególności dotyczące wprowadzenia do przepisów obowiązku stosowania działań deeskalacyjnych przed podjęciem decyzji o użyciu przymusu bezpośredniego.

Błażej Kmieciak szeroko omówił także stanowiska i postulaty Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiane w toku prac nad projektowanymi zmianami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Konferencja zgromadziła przedstawicieli nauk społecznych, prawnych i medycznych, którzy w swojej działalności zawodowej i badawczej zajmują się problematyką ochrony praw pacjentów oraz zasadami stosowania przymusu bezpośredniego. Spotkanie stanowiło forum wymiany doświadczeń i poglądów na temat aktualnych wyzwań związanych z ochroną praw osób korzystających ze świadczeń psychiatrycznej opieki zdrowotnej.