Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• RPO analizuje wniosek o wniesienie do SN skargi nadzwyczajnej w sprawie rolnika, którzy przegrał proces za uciążliwe zapachy z produkcji rolnej
• Termin na wniesienie skargi nadzwyczajnej w tej sprawie upływa w lipcu 2029 r.
• W Biurze RPO aktualnie prowadzonych jest ponad 7 tys. spraw zainicjowanych wnioskami o skierowanie przez Rzecznika do SN skargi nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia

W związku z pytaniami prasowymi dotyczącymi sprawy hodowcy trzody chlewnej, który przegrał proces cywilny o zadośćuczynienie za uciążliwe zapachy z chlewni informujemy, że wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej od prawomocnego wyroku zapadłego w sprawie do Sądu Najwyższego jest nadal analizowany w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich.

Aktualnie w Biurze RPO prowadzonych jest ponad 7 tys. spraw z wniosku o wniesienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich skargi nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia do Sądu Najwyższego. Od początku funkcjonowania tego środka zaskarżenia (od 2018 r.) do BRPO wpłynęło w sumie ponad 22 tys. takich wniosków.

Termin na wniesienie skargi nadzwyczajnej

Jednocześnie informujemy, że termin na wniesienie skargi nadzwyczajnej do SN w tej sprawie upływa 23 lipca 2029 r., a nie 28 maja 2026 r.

Zgodnie z ustawą o Sądzie Najwyższym skargę nadzwyczajną wnosi się w terminie 5 lat od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, a jeżeli od orzeczenia została wniesiona kasacja albo skarga kasacyjna – w terminie roku od dnia ich rozpoznania (art. 89 § 3 ustawy o SN).

W tej sprawie Sąd Najwyższy, jednoosobowo, postanowieniem z 28 maja 2025 r. na etapie tzw. „przedsądu”, odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego do rozpoznania (sygn. akt I CSK 262/25). Oznacza to, że skarga kasacyjna wnioskodawcy nie została merytorycznie rozpoznana przez SN. Skoro zatem nie doszło do rozpoznania skargi kasacyjnej, termin do wniesienia skargi nadzwyczajnej w tej sprawie kończy swój bieg z upływem pięciu lat od uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego z 23 lipca 2024 r., czyli 23 lipca 2029 r.

Zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem ustawy o SN roczny termin na wniesienie skargi nadzwyczajnej miałby zastosowanie w sytuacji, gdyby skarga kasacyjna została merytorycznie rozpoznana, w składzie trzech sędziów, przez Sąd Najwyższy.

Tło sprawy

Chodzi o sprawę rolnika, hodowcy trzody chlewnej, prowadzącego gospodarstwo, w którym znajduje się m.in. chlewnia na ok. 360 sztuk świń. Pomiędzy rolnikiem a sąsiadami zaistniał spór w związku z uciążliwościami wynikającymi z produkcji trzody chlewnej.

Sąsiedzi, którym przeszkadzają zapachy docierające do ich posesji z chlewni, wystąpili z powództwem cywilnym. Sąd Okręgowy w październiku 2022 r. wydał wyrok na ich korzyść i zasądził na ich rzecz zadośćuczynienie. Rolnik odwołał się od tego wyroku.

W lipcu 2024 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego. Sąd uznał, że oddziaływanie zapachowe rozbudowanej działalności wykracza ponad przeciętną miarę, jaka obecnie przyjęta jest w tej miejscowości.

Zgodnie z wyrokiem, rolnik musi wypłacić poszczególnym sąsiadom zadośćuczynienie i zastosować się do wskazanych zaleceń dotyczących zarządzania gospodarstwem i prowadzenia hodowli.

W październiku 2024 r. pełnomocnik rolnika zaskarżył ten wyrok do Sądu Najwyższego skargą kasacyjną. SN 28 maja 2025 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Jednocześnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pod koniec września 2024 r zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich z prośbą o rozważenie skierowania do Sądu Najwyższego skargi nadzwyczajnej od prawomocnego wyroku zapadłego w sprawie.

W związku ze skierowaniem w sprawie skargi kasacyjnej do SN wniesienie skargi nadzwyczajnej przez RPO było niedopuszczalne do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Najwyższym, tj. do 28 maja 2025 r.

Wniosek o wniesienie przez RPO skargi nadzwyczajnej w tej sprawie jest obecnie analizowany w Biurze RPO. Aktualnie w BRPO prowadzonych jest ponad 7 tys. spraw zainicjowanych wnioskami o wniesienie przez Rzecznika Praw Obywatelskich skargi nadzwyczajnej od prawomocnego orzeczenia do Sądu Najwyższego.