Biuletyn Informacji Publicznej RPO

20 maja 2026 r. rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek wziął udział w gali konkursu "Index Kancelarii i Prawników Przyszłości – Law, Technology & Innovation", zorganizowanego przez Dziennik Gazetę Prawną.

Podczas gali RPO wygłosił wystąpienie otwierające oraz wręczył nagrody w kategoriach: prawo własności intelektualnej w erze cyfrowej, prawo migracyjne i mobilności międzynarodowej oraz prawo medyczne i biotechnologiczne.

Nagrody i wyróżnienia w kilkunastu kategoriach otrzymały kancelarie i prawnicy, którzy w swojej codziennej praktyce wyznaczają i rozwijają nowoczesne standardy rozumienia i stosowania prawa w Polsce.

Wystąpienie RPO

Otwierając wydarzenie, RPO przypomniał, że za każdym algorytmem, za każdą regulacją, za każdą innowacją stoi konkretny człowiek – jego godność, jego wolność, jego prywatność, jego prawo do bycia wysłuchanym.

– Indeks, który dziś inaugurujemy, jest inicjatywą odważną i adresowaną do odważnych. Wyróżnia tych, którzy nie czekają, aż prawo dogoni rzeczywistość tylko sami współtworzą jego kształt - zauważył. Dodał, że mają oni zdolność do działania w obszarach, gdzie standardy dopiero się kształtują. W przestrzeni, w której najbardziej potrzeba prawnika myślącego nie tylko paragrafem, ale i sumieniem.

– Sztuczna inteligencja. Cyberbezpieczeństwo. Transformacja energetyczna. Gospodarka cyfrowa. AI Act, Data Act, DSA, NIS2, CSRD… Lista nie ma końca. Każda z tych kategorii to nowy front pracy prawniczej. Ale każda z nich jest jednocześnie nowym frontem praw człowieka – mówił Rzecznik.

Zwrócił uwagę, że na wokandy sądowe i biurka ombudsmanów w wielu państwa już trafiają sprawy, gdy decyzję o człowieku podejmuje nie drugi człowiek, ale urządzenie cyfrowe - algorytm odmawia kredytu. System scoringowy odsiewa kandydatów na etapie rekrutacji. Model rozpoznawania twarzy wskazuje niewłaściwą osobę.

– Prawnik XXI w. to nie tylko ten, kto potrafi opisać tego typu zjawiska. To ten, kto zapyta: czy system traktuje człowieka po ludzku? Czy zapewnia mu prawo do wysłuchania, prawo do odwołania, prawo do bycia podmiotem, a nie przedmiotem decyzji?

Marcin Wiącek zaznaczył, że w obecnie bezpieczeństwo cyfrowe stało się prawem człowieka. Cyberbezpieczeństwo przestało być sprawą informatyków. Staje się testem dojrzałości państwa. – Prawnicy, którzy doradzają w tym obszarze, to dziś nie tylko specjaliści od przepisów. To strażnicy zaufania publicznego - podkreślił. Wskazał na przykłady, kiedy szpital pada ofiarą ataku ransomware, gdy samorząd traci dane mieszkańców lub ofiara przestępstwa boi się zgłosić sprawę, bo nie ufa, że jej dane będą bezpieczne.

– Przedsiębiorca, który nie poradzi sobie z nowymi obowiązkami ESG. Starszy człowiek, który nie korzysta z profilu zaufanego, a do urzędu nie może dojechać, bo jego gmina nie ma transportu publicznego. Pracownik, którego zawód znika. Każdy z nich potrzebuje prawnika nie tyle „od zielonej energii”, ile od sprawiedliwej zmiany. To także jest prawo przyszłości i to być może jego najtrudniejszy rozdział - tłumaczył.

Rzecznik mówił, że łatwo dziś popaść w euforię nowych technologii. Jeszcze łatwiej zaś w jej przeciwieństwo: w lęk, który paraliżuje. Wskazał, że prawnicy są w wyjątkowej pozycji, by zrobić coś trzeciego: świadomie, krytycznie i mądrze towarzyszyć zmianie.

Przypomniał, że z tego zawodu rekrutowali się przez stulecia ci, którzy bronili wolności słowa, kiedy była zagrożona. Prywatności, kiedy państwo wkraczało za daleko. Równości, kiedy prawo o niej zapominało. Zauważył, że dziś stawka jest nie mniejsza, tylko po prostu inna. – Wolność słowa toczy się o algorytmy moderujące treści. Prywatność o dane biometryczne i ślad cyfrowy. Równość o uczciwość modeli sztucznej inteligencji – wyjaśnił.

Zainaugurowana inicjatywa ma wymiar głębszy niż branżowy. Jest formą zaproszenia, aby w pierwszej linii zmiany technologicznej stali ludzie, którym etyka zawodu nie pozwala zapomnieć o człowieku.

RPO zaznaczył, że najlepsze koncepcje prawnicze nie powstają w gabinetach ministerstw ani w salach komisji parlamentarnych tylko tam, gdzie praktyka spotyka się z odpowiedzialnością – w kancelariach, w działach prawnych spółek, w pracowniach naukowych, w organizacjach pozarządowych.

– Powstają tam, gdzie Państwo pracujecie na co dzień. Dlatego państwo potrzebuje Was nie mniej, niż Wy potrzebujecie sprawnego państwa – podkreślił Rzecznik.

– Życzę Państwu i wszystkim, do których będą skierowane Wasze rady i decyzje – byście jutro byli o jeden krok mądrzejsi niż technologia, którą obsługujecie, i o dwa kroki bliżej człowieka, któremu pomagacie - mówił Marcin Wiącek. Kończąc wystąpienie, podziękował, że tworzą środowisko, na które może liczyć każdy człowiek, który potrzebuje wsparcia.

O konkursie

Index Kancelarii i Prawników Przyszłości - Law, Technology & Innovation to inicjatywa, której celem jest wyróżnienie kancelarii, zespołów oraz prawników działających w najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarach współczesnego prawa.

Projekt powstał z myślą o tych, którzy nie tylko odnoszą sukcesy zawodowe, ale także aktywnie kształtują przyszłość rynku usług prawnych - rozwijając nowe kompetencje, wdrażając innowacyjne rozwiązania i odważnie podejmując wyzwania związane z transformacją technologiczną i regulacyjną.