Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Konwencja o prawach osób z niepełnosprawnościami jest kluczowym aktem prawnym regulującym zobowiązania Państw względem osób z niepełnosprawnościami. 

Konwencja obejmuje nie tylko katalog podstawowych praw i wolności jednostki, ale wskazuje również na potrzebę zmiany postaw wobec osób z niepełnosprawnościami. Autorzy Konwencji podkreślają także, że „powszechna i całościowa Konwencja międzynarodowa, mająca na celu popieranie oraz ochronę praw i godności osób niepełnosprawnych, istotnie przyczyni się do zaradzenia głęboko niekorzystnej sytuacji społecznej osób niepełnosprawnych i będzie promować ich udział w sferze obywatelskiej, politycznej, gospodarczej, społecznej i kulturalnej, na zasadach równych szans”.

Ratyfikując Konwencję o prawach osób z niepełnosprawnościami, Polska zobowiązała się do regularnego przedkładania Komitetowi do spraw praw osób z niepełnosprawnościami szczegółowego sprawozdania dotyczącego środków podjętych w celu realizacji wynikających z niej zobowiązań oraz postępu dokonanego w tym zakresie. Odpowiedzialnym za przygotowanie takiego sprawozdania jest rząd. Niemniej jednak Rzecznik Praw Obywatelskich, pełniąc rolę niezależnego mechanizmu do spraw popierania, ochrony i monitorowania wdrażania Konwencji, przedstawia własne spostrzeżenia i uwagi.

W 2025 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, we współpracy z firmą badawczą Opinia24, przeprowadziło pierwsze w Polsce ogólnospołeczne badanie dotyczące stanu świadomości w zakresie Konwencji. Głównym celem przeprowadzonego
badania było określenie stanu wiedzy o Konwencji, interpretacji zapisanych w niej praw oraz sprawdzenie, na ile postawy społeczne sprzyjają realizacji postulatów zawartych w KPON. 

Co istotne, niniejszy raport obejmuje zarówno perspektywę ogółu społeczeństwa, jak również samych osób z niepełnosprawnościami. Wnioski i rekomendacje Rzecznika przedstawione na końcu niniejszego opracowania mogą przyczynić się do poprawy sytuacji osób z niepełnosprawnościami oraz pełniejszej implementacji postanowień Konwencji.