Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek udzielił 4 maja 2026 r. wywiadu dla Radia TOK FM. Mówił m.in. o reformie Konstytucji, sporze wokół TK, rozwodach pozasądowych, związkach jednopłciowych oraz Krajowej Radzie Sądownictwa.

Reforma Konstytucji i system rządów 

Rzecznik podczas rozmowy zwrócił uwagę, że po 30 latach dyskusja o zmianie Konstytucji jest zasadna. Obecny ustrój można określić jako „niekonsekwentny” – łączy on bowiem system parlamentarny z elementami prezydenckimi, co w warunkach kohabitacji prowadzi do paraliżujących państwo konfliktów. Zdaniem RPO decyzja o tym, czy Polska powinna iść w stronę systemu kanclerskiego, czy prezydenckiego, jest decyzją polityczną. Kluczowe jest jednak precyzyjne rozgraniczenie kompetencji między Prezydentem a Radą Ministrów, by uniknąć sporów o to, kto ma „ostatnie słowo”.

Spór wokół Trybunału Konstytucyjnego 

Zdaniem RPO prezydent powinien był odebrać ślubowanie od wszystkich sędziów wybranych prawidłowo, a spory o mandaty sędziowskie powinny rozstrzygać sądy powszechne, administracyjne lub pracy, a niekoniecznie prokuratura i prawo karne. W państwie prawnym to wyrok niezawisłego sądu powinien przeciąć fundamentalny spór o skład Trybunału Konstytucyjnego.

Rozwody pozasądowe

RPO opiniował ustawę o rozwodach bezspornych jako zgodną z Konstytucją. Wyjaśnił, że ustawa zasadnicza wymaga drogi sądowej jedynie przy ograniczaniu władzy rodzicielskiej, a nie przy samym rozwiązaniu małżeństwa za zgodą obu stron. Weto prezydenta w ocenie Rzecznika jest decyzją o charakterze światopoglądowym i aksjologicznym, a nie wynikającą z błędu prawnego.

Związki jednopłciowe i wyroki TSUE

Wyroki trybunałów międzynarodowych TSUE i ETPC nakładają na Polskę obowiązek uznawania w Polsce małżeństw jednopłciowych zawartych za granicą. Marcin Wiącek w rozmowie podkreślił, że orzeczenie TSUE dotyczyło konkretnie sytuacji rodzin, których życie „rozwinęło się i umocniło” podczas rzeczywistego pobytu w innym kraju Unii Europejskiej. Uznanie skutków takich małżeństw zawartych za granicą nie narusza polskiej Konstytucji, ponieważ wynika ze zobowiązań unijnych podjętych w momencie akcesji.

Krajowa Rada Sądownictwa

Na zakończenie RPO pozytywnie ocenił procedurę opiniowania kandydatów do KRS przez środowisko sędziowskie. Zaważył, że może to pomóc w złagodzeniu części zastrzeżeń trybunałów europejskich co do legalności i niezależności obecnej procedury powoływania sędziów.