Biuletyn Informacji Publicznej RPO

24-25 kwietnia 2026 r. w Ustroniu Morskim odbyła się konferencja zorganizowana przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Centrów Zdrowia Psychicznego. W spotkaniu, w którym uczestniczyła też przedstawicielka Biura Rzecznika, wzięli udział przedstawiciele centrów zdrowia psychicznego z całej Polski. Tematem spotkania była przyszłość centrów zdrowia psychicznego (CZP) po zakończeniu programu pilotażowego w opiece psychiatrycznej. 

W czasie spotkania podsumowano dotychczasowe osiągniecia centrów, doceniając skuteczne wejście w środowisko przez większość centrów, dobrą dostępność do psychoterapii w ramach CZP. Wskazano również na obszary, które nadal wymagają poprawy – np. wzrost liczby pacjentów spoza rejonu obsługiwanych przez centra, brak opieki stopniowanej, wzrost czasu trwania hospitalizacji. Zwracano też uwagę, na wciąż niedostateczne finasowanie opieki psychiatrycznej w Polsce. 

Udział wydatków na opiekę psychiatryczną i leczenie uzależnień w wydatkach na opiekę zdrowotną w Polsce sytuuje się nadal na poziomie niższym niż 5%, podczas gdy średnia dla 27 krajów UE i Wielkiej Brytanii wynosi 8,7%, a przykładowo w Niemczech to - 13%. Tak niski poziom finansowania opieki psychiatrycznej w relacji do opieki zdrowotnej ogółem wskazuje na utrzymującą się systemową dyskryminację osób z zaburzeniami psychicznymi, a osiągnięcie finansowania na poziomie Niemiec, przy obecnym tempie wzrostu nakładów będzie możliwe za około 102 lata. 

Podkreślano też, że po likwidacji biura pilotażu, nie zapewniono centrom żadnego wsparcia merytorycznego i organizacyjnego.
W trakcie spotkania poruszono również kwestię regulacji zawartych w zarządzeniu Prezesa NFZ z dnia 10 kwietnia 2026 r. nr 38/2026/DSOZ zmieniającego przepisy dotyczące umów o realizację programu pilotażowego w centrach zdrowia psychicznego (CZP). Zwracano uwagę, że zarządzenie weszło w życie z dniem 11 kwietnia 2026 r., a jego przepisy powinny być stosowane już od 1 kwietnia 2026 r. Należy podkreślić, że zarządzenie w sposób istotny zwiększyło ilość produktów statystycznych (dotychczas było ich 48 a obecnie jest 298), które CZP, od 1 kwietnia br., muszą sprawozdawać. Uczestnicy zwracali uwagę, że spełnienie powyższego będzie wiązać się ze wsteczną zmianą kart pacjentów, a ponadto samo wdrożenie tego do systemu informatycznego wymaga czasu, którego NFZ nie przewidział. 

Uczestnicy wskazywali też na liczne błędy, które pojawiły się w zarządzeniu (przykładowo sesja psychoterapii grupowej w ramach PZK, czy obligatoryjne objęcie opieką czynną osób z określonym rozpoznaniem).

Reasumując, uczestnicy są zaniepokojeni kierunkiem zmian jakie proponuje resort zdrowia. Istnieje bowiem duże ryzyko, że z chwilą zakończenia programu pilotażowego powróci stary paradygmat, w którym proaktywna opieka stanie się fikcją, a pacjenci będą otrzymywać wyłącznie opiekę ambulatoryjną lub szpitalną.