Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek, w programie Wirtualnej Polski "Tłit” mówił m.in. o aferze Zondacrypto, o sytuacji osób z Ukrainy, które na mocy nowych przepisów straciły prawo do opieki medycznej w Polsce oraz statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

Kryptowaluty

Pytany o aferę Zondacrypto zaznaczył, że jako rzecznik praw obywatelskich przygląda się sprawie, ale zaprzeczył, by do Biura RPO wpłynęły w tym zakresie skargi. Marcin Wiącek przestrzegł obywateli przed inwestycjami w kryptoaktywa, wskazując na fakt, że są to "instrumenty o ogromnym ryzyku".

- To, co radziłbym, osobom, które są poszkodowane w tej sprawie, to zebrać jak najwięcej dowodów, czyli porobić screeny z transakcji, utrwalić te wszystkie transakcje, które były i udać się z tym na policję, do prokuratury – powiedział RPO.

Fakt, iż kryptowaluty nie są częścią sektora bankowego, oznacza, że nie są objęte takim samym systemem gwarancji i nadzoru.

- Realizacji tego celu służy ustawa, która była już dwukrotnie uchwalona przez Sejm, która wdraża rozporządzenie Unii Europejskiej regulujące w pewnym zakresie ten rynek. I rzeczywiście ta ustawa powinna w takim czy innym kształcie wejść w życie, bo jest to przede wszystkim obowiązek państwa, aby zapewnić instrumentarium właściwe do wdrożenia tego rozporządzenia unijnego - dodał.

Z uwagi na to, że sprawa Zondacrypto jest sprawą, w której tłem są technologie rejestrów rozproszonych i kryptoaktywa, to rozstrzygnięcie tej sprawy, wyjaśnienie jej w postępowaniu karnym, może być "bardzo trudne albo niemożliwe".

Finansowanie służby zdrowia 

Drugim tematem rozmowy były problemy służby zdrowia, jej zbiurokratyzowanie i niedofinansowanie. Funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia powinno się opierać na stabilności, pewności prawa i na możliwości racjonalnego planowania – podkreślił RPO.

Rzecznik Praw Obywatelskich mówił także o wystąpieniu do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w sprawie ponoszenia tzw. opłaty dodatkowej przez obywateli Ukrainy, którzy chcą dobrowolnie ubezpieczyć się zdrowotnie, a wcześniej korzystali z publicznej ochrony zdrowia na podstawie tzw. specustawy. Do RPO wpływa wiele zgłoszeń obywateli Ukrainy, którzy utracili dostęp do świadczeń zdrowotnych finansowanych przez NFZ. Część z nich deklaruje gotowość samodzielnego opłacania składek, ale dostają od NFZ informację, że zawarcie takiej umowy nie jest możliwe bez uiszczenia jednorazowej opłaty dodatkowej (ok. 17–18 tys. zł.)

- To jest sprawa bulwersująca, gdyż na skutek wejścia w życie tej ustawy, z dnia na dzień grupa ludzi, uchodźców wojennych o szczególnych potrzebach takich jak niepełnosprawność, niezdolność do pracy, z dnia na dzień ta grupa ludzi utraciła prawo do tego, aby skorzystać ze świadczeń ratujących życie po prostu – mówi RPO.

Sędziowie TK 

Rzecznik Praw Obywatelskich podkreślił, że status sędziego TK jest uregulowany bezpośrednio w Konstytucji, która stanowi, że podlegają oni wyłącznie Konstytucji. W przeciwieństwie do sędziów sądów powszechnych, ich status nie jest uzależniony od ustaw. Oznacza to, że procedura wyboru sędziego TK kończy się w momencie decyzji Sejmu.

Ustawa zasadnicza nie przewiduje ślubowania dla sędziów TK (w przeciwieństwie do posłów czy Prezydenta). Obowiązek ślubowania przed Prezydentem wprowadzono jedynie na poziomie zwykłej ustawy, a Prezydent nie ma kompetencji do decydowania o tym, czy osoba wybrana przez Sejm zostanie sędzią i powinien odebrać ślubowanie niezwłocznie.

Rzecznik przypominał, że obecny paraliż wokół TK trwa od 2015 roku. W obliczu trwającego sporu między organami państwa, Marcin Wiącek proponuje rozwiązanie problemu na drodze sądowej. Można uznać, że Prezydent pozostaje w bezczynności, nie odbierając ślubowania, co może być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Ponadto sędziowie, którzy nie zostali dopuszczeni do orzekania, mogą wystąpić do sądów powszechnych z powództwem o dopuszczenie do czynności orzeczniczych lub o wypłatę należnego uposażenia.

Choć system sądownictwa sam jest w kryzysie, zdaniem Rzecznika to niezawisłe sądy (powszechne i administracyjne) są właściwym miejscem do rozstrzygnięcia tego fundamentalnego sporu o status sędziów TK.