Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Wpłynięcie do Rzecznika Praw Obywatelskich wniosku o złożenie do Sądu Najwyższego nadzwyczajnego środka odwoławczego nie powinno być podstawą pozostawienia bez biegu i bez oceny merytorycznej takiegoż wniosku skierowanego do Prokuratora Generalnego
• Intencją ustawodawcy było bowiem, aby każdy z tych organów rozpoznawał wnioski o kasację nadzwyczajną bądź skargę nadzwyczajną w zakresie swoich uprawnień 
• RPO Marcin Wiącek zwraca się do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie podjęcia działań legislacyjnych w celu dostosowania Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury do standardów wynikających z art. 2 Prawa o prokuraturze - czyli m.in. stania na straży praworządności

W związku z rozpatrywanymi przez RPO wnioskami o kasacje i skargi nadzwyczajne ujawnił się problem realizacji kompetencji obu organów w sprawach wniosków o wniesienie tych nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Zgodnie rozporządzeniem MS z 7 kwietnia 2016 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, po uzyskaniu informacji, że prośbę o wniesienie kasacji w tej samej sprawie i w interesie tej samej strony skierowano również do innego uprawnionego organu (najczęściej jest to RPO), prokurator może takie pismo pozostawić bez nadania biegu. Tożsame rozwiązanie dotyczy wniosków o skargę nadzwyczajną. 

Jest to podstawą pozostawiania bez biegu pism dotyczących wniesienia przez PG kasacji czy skargi nadzwyczajnej, gdy strony złożyły także taki wniosek do RPO. Przesłankę do tego stanowi niejednokrotnie sama informacja, że taki wniosek złożono także do Rzecznika. Tymczasem w świetle przepisów, które określają zadania RPO oraz prokuratury, organy te w systemie ochrony prawnej pełnią odrębne funkcje i realizują inne cele. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o RPO, Rzecznik stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz w innych aktach normatywnych. Funkcją prokuratury zgodnie z art. 2 Prawa o prokuraturze jest wykonywanie zadań w zakresie ścigania przestępstw oraz stanie na straży praworządności.

Podejmując decyzję o wniesieniu tych środków, oba organy realizują zatem odmienne zadania w systemie ochrony prawnej. Wpłynięcie wniosku do RPO nie powinno stanowić podstawy do pozostawiania przez prokuratora bez biegu i bez oceny merytorycznej - w świetle zadań ustawowych prokuratury - takich wniosków skierowanych do PG. Może powstać sytuacja, gdy złożenie takiego środka nie zostanie uznane za zasadne w świetle zadań RPO, natomiast rozważenia będzie wymagało, czy realizacja zasady praworządności, stanowiącej wartość konstytucyjną na której straży stoi prokuratura, nie przesądzi o wniesieniu takiego środka przez PG. Pojęcie praworządności ma bowiem szerszy zakres niż ochrona wolności i praw człowieka i obywatela.

Tym samym, jeśli skorzystanie przez inny organ, w tym RPO, z uprawnienia do wniesienia nadzwyczajnego środka odwoławczego może uzasadniać pozostawienie wniosku wpływającego do prokuratury bez biegu, to realizacja zasady praworządności wymaga, aby - w przypadku stwierdzenia przez inny uprawniony organ braku podstaw do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia - wniosek wpływający do prokuratury był procedowany w ramach jej zadań ustawowych. Samo wpłynięcie wniosku do innego uprawnionego organu nie powinno uzasadniać pozostawieniu pisma wpływającego do prokuratury bez biegu.

BPK.519.100.2025