Biuletyn Informacji Publicznej RPO

2 kwietnia 2026 r. obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu. Został on ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 2007 roku, jako jeden z kilku oficjalnych dni ONZ poświęconych kwestiom zdrowotnym.

W przeddzień, 1 kwietnia, odbyło się posiedzenie senackiego zespołu ds. zrównoważonego rozwoju dotyczące wdrożenia projektu Standardy w obronie godności - systemowy model postępowania służb publicznych wobec osób z niepełnosprawnością niewidoczną i neuroróżnorodnością. W posiedzeniu uczestniczyła Monika Wiszyńska-Rakowska, pełnomocniczka RPO ds. praw osób z niepełnosprawnościami i Aleksandra Osińska z Zespołu KMPT.

W swojej wypowiedzi Monika Wiszyńska-Rakowska wskazała, że Rzecznik Praw Obywatelskich od lat współpracuje z samorzecznikami i organizacjami pozarządowymi w celu zapewnienia realizacji pełni praw osób z neuroróżnorodnością. W ramach współpracy zorganizowano spotkania lokalne dot. przeciwdziałania przemocy wobec osób z niepełnosprawnościami czy wsparcia osób w spektrum autyzmu. Celem podejmowanych działań powinno być umożliwienie korzystania z pełni praw wszystkim zainteresowanym.

Standardy w obronie godności to projekt, którego celem jest zapewnienie właściwego rozpoznawania i reagowania na zachowania osób neuroróżnorodnych oraz osób z niepełnosprawnościami niewidocznymi. Celem inicjatywy jest opracowanie i przetestowanie spójnego, ogólnopolskiego modelu działania instytucji publicznych uwzględniającego rozpoznanie potrzeb osób z niepełnosprawnością niewidoczną i nieuroróżnorodnością, zasad komunikacji, umiejętności deeskalacji w przypadku wystąpienia zachowań trudnych. Brak jednolitych standardów postępowania w takich sytuacjach może prowadzić do błędnej interpretacji zachowań, eskalacji interwencji oraz pogłębienia trudnych doświadczeń osób szczególnie wrażliwych.

2 kwietnia odbywa się wiele akcji i inicjatyw, które mają na celu zwrócenie uwagi na ważne problemy, z jakimi borykają się osoby w spektrum autyzmu oraz ich rodziny, takie jak brak zrozumienia czy wykluczenie społeczne. Spotkanie senackiego zespołu ds. zrównoważonego rozwoju wpisuje się w tą inicjatywę.

Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina, że równość i szacunek dla osób w spektrum autyzmu nie powinny być tylko jednodniową akcją, ale stałym celem działań wszystkich podmiotów publicznych we współpracy z osobami neuroróżnorodnymi.