Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Dziś Kodeks postępowania karnego obliguje sąd do pouczenia oskarżonego o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzuconego mu czynu  
• Dla pełnej implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym należałoby wprowadzić przepis zobowiązujący sąd do informowania oskarżonego także o możliwości zmiany opisu czynu - pisze Rzecznik Praw Obywatelskich do Ministra Sprawiedliwości

Prawo do informacji o istocie i przyczynie oskarżenia jest jedną z podstawowych gwarancji proceduralnych oskarżonego. To także jeden z elementów tzw. konwencyjnego standardu minimalnego praw procesowych oskarżonego (art. 6 ust. 3 EKPC). Znalazło to swoje odzwierciedlenie w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/13/UE z 22 maja 2012 r. w sprawie prawa do informacji w postępowaniu karnym. Jej art. 6 ust. 4 stanowi, że "państwa członkowskie zapewniają, aby osoby podejrzane lub oskarżone były niezwłocznie informowane o wszelkich zmianach w informacjach podanych zgodnie z niniejszym artykułem, w przypadku, gdy jest to konieczne do zagwarantowania rzetelności postępowania".

W krajowym piśmiennictwie  i orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że art. 399 k.p.k. obliguje wyłącznie do pouczenia o zmianie kwalifikacji prawnej czynu. RPO podkreśla, że dla pełnej implementacji dyrektywy celowe byłoby wprowadzenie przepisu, który zobowiązywałby sąd do informowania oskarżonego – przed zamknięciem przewodu sądowego – o możliwości zmiany opisu czynu zarzuconego w akcie oskarżenia. Pozwoliłoby to na niezwłoczne zrealizowanie inicjatywy dowodowej i nie przenosiłoby postępowania dowodowego stricte pierwszoinstancyjnego do etapu postępowania odwoławczego  – konsekwencją byłoby zaś usprawnienie postępowania. 

Sąd powinien pouczać o możliwości zmiany opisu czynu zwłaszcza w przypadku zmiany w przedmiotu ochrony, przedmiotu zamachu, rodzaju czynności wykonawczej, daty, czasu i miejsca popełnienia czynu, rodzaju i rozmiaru szkody, a także jeśli w toku postępowania dowodowego sądu ujawniono nowe, istotne elementy czynu ciągłego.

RPO Marcin Wiącek poprosił ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka o analizę problemu i rozważenie zainicjowania odpowiednich zmian w K.p.k.

II.501.7.2025