Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Obywatel zarzuca Dyrektorowi Urzędu Morskiego w Gdyni wydanie z naruszeniem prawa Zarządzenia porządkowego Nr 20 z 21 listopada 2022 r. dot. przepisów w sprawie zakazu kotwiczenia, nurkowania, wydobywania mienia, rybołówstwa i rybołówstwa rekreacyjnego w rejonie wraków statków – mogił wojennych.  

We wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich obywatel napisał, że Zarządzenie wydano poza granicami wyznaczonymi przez ustawodawcę, albowiem ustanowione zakazy odnoszą się też do wraków statków stanowiących mogiły wojenne, które są zlokalizowane poza granicami morza terytorialnego RP - na obszarze wyłącznej strefy ekonomicznej. 

Tymczasem zarządzenie wydano na podstawie art. 48 ustawy z 21 marca 1991 r. o obszarach morskich RP i administracji morskiej, zgodnie z którym dyrektor UM jest uprawniony do wydawania zarządzeń porządkowych wyłącznie w granicach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego RP (a nie obszaru wyłącznej strefy ekonomicznej). Obowiązujący stan prawny nie przewiduje uprawnienia dyrektora UM do ustanawiania zakazów porządkowych na obszarze wyłącznej strefy ekonomicznej w drodze aktu prawa miejscowego o charakterze porządkowym.

W związku z tym, że obowiązujące przepisy ustawowe nie zawierają właściwej podstawy prawnej umożliwiającej wprowadzanie zakazów dotyczących ochrony mogił wojennych zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, RPO wystąpił do Ministra Infrastruktury o podjęcie interwencji legislacyjnej w celu zapewnienia zgodności praktyki administracyjnej z konstytucyjną zasadą legalizmu.

W ocenie Rzecznika zasadne jest rozważenie wprowadzenia zmian legislacyjnych w zakresie ochrony wraków-mogił wojennych poprzez:

• rozszerzenie zakresu kompetencji dyrektorów urzędów morskich do wydawania zarządzeń porządkowych również na obszarach wyłącznej strefy ekonomicznej, w zakresie niezbędnym do ochrony dóbr o szczególnym znaczeniu, jak mogiły wojenne, 
• uzupełnienie art. 48 ustawy o obszarach morskich RP i administracji morskiej poprzez wyraźne wskazanie, że zakazy porządkowe mogą być wprowadzane także w celu ochrony mogił wojennych, w tym wraków statków stanowiących miejsca spoczynku ofiar działań wojennych, niezależnie od ich lokalizacji w granicach morza terytorialnego czy wyłącznej strefy ekonomiczne.

Zastępca RPO Stanisław Trociuk poprosił Ministra Infrastruktury o przeanalizowanie problemu i o stanowisko. 

BPG.511.116.2024