Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił stanowisko w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (sygn. I OPS 4/25), dotyczącym statusu nabywców praw i roszczeń wynikających z tzw. dekretu warszawskiego. Zdaniem RPO nie ma podstaw do podejmowania ponownej uchwały NSA w tej sprawie. 

Sąd pytający - nie podzielając stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 10 kwietnia 2024 r., sygn. I OPS 1/23 (podjętej na wniosek RPO) - w trybie art. 269 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedstawił zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi NSA: "Czy stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.), przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu?".

Zdaniem Rzecznika nie ma podstaw do wydawania ponownej uchwały, gdyż sąd pytający może rozstrzygnąć rozpoznawaną sprawę indywidualną samodzielnie, bez potrzeby odwoływania się do stanowiska zajętego w uchwale NSA z 10 kwietnia 2024 r. Teza tej uchwały literalnie odnosi się wyłącznie do wykładni art. 28 k.p.a. Tymczasem sąd pytający wywodzi interes prawny skarżącej (wnioskodawczyni w postępowaniu o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości dekretowej) bezpośrednio z art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego oraz prawa własności. Sąd nie zamierza zatem stosować art. 28 k.p.a., co oznacza, że rozstrzygnięcie sprawy w kierunku zaproponowanym przez sąd nie będzie kolidowało z sentencją uchwały. Stanowisko sądu będzie mogło zostać zweryfikowane w ewentualnym postępowaniu instancyjnym.

Ponadto RPO zwrócił uwagę, że uzasadnienie uchwały I OPS 1/23 dotyczy głównie problematyki tzw. handlu roszczeniami do gruntów warszawskich, a sprawa rozpatrywana przez sąd nie ma z tego rodzaju praktykami nic wspólnego. Przeciwnie, dotyczy osoby, która jeszcze w 1949 r. kupiła prywatny budynek na gruncie objętym działaniem dekretu (obecnie w postępowaniu uczestniczy jej spadkobierca). Tego rodzaju sprawy należy rozstrzygać indywidualnie, z poszanowaniem praw nabywców praw rzeczowych do nieruchomości. 

Termin rozprawy w NSA zaplanowano na 16 marca 2026 r. 

IV.7004.18.2025