Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik praw obywatelskich Marcin Wiącek przedstawił rzecznikowi praw pacjenta Bartłomiejowi Chmielowcowi informację o najważniejszych działaniach RPO w 2025 r. dla systemu ochrony zdrowia i praw pacjentów

W 2025 r. szczególną uwagę RPO przywiązywał do problemów związanych m.in. z dostępem do świadczeń opieki zdrowotnej, w tym leczenia osób w kryzysie bezdomności, a także zagadnieniom transgranicznego transportu sanitarnego pacjentów do Polski z państw spoza UE/EFTA w szczególnych sytuacjach. 

Istotnym obszarem pozostawały również systemowe trudności dotykające grup szczególnie wrażliwych, zwłaszcza osób starszych.

Rzecznik podejmował kwestie dostępu do refundacji pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia, bezpieczeństwa ratowników medycznych oraz konieczności ograniczenia agresji wobec personelu medycznego.

Wśród badanych zagadnień występowały sprawy funkcjonowania Zespołu Koordynacyjnego ds. Chorób Ultrarzadkich, aktualizacji wykazu leków krytycznych i zapewnienia bezpieczeństwa lekowego. 

Niezwykle istotne miejsce zajmowały kwestie edukacji zdrowotnej i zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, koordynacji działań w ochronie zdrowia psychicznego i nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.

Skrótowe przedstawienie najistotniejszych działań RPO (pełna treść w załączniku).

Najistotniejsze działania RPO w zakresie ochrony zdrowia w 2025 r.

Dostęp do leków, wyrobów medycznych i ich refundacji

1. Wykaz leków krytycznych i bezpieczeństwo lekowe 
2. Brak refundacji pomp insulinowych dla osób po 26. roku życia chorujących na cukrzycę typu 1 oraz kryteriów systemu ciągłego monitorowania glikemii – CGM 
3. Możliwość zakupu refundowanych sensorów do monitorowania glikemii oraz zakupu refundowanych pasków do glukometru 
4. Niewystarczający dostęp do refundacji rurek tracheostomijnych
5. Problemy z dostępem do leku po przeszczepie wątroby 
6. Brak ogólnodostępnej apteki dyżurującej nocą i w wolne dni w Gorzowie Wlkp. 
7. Sprawa przyjęcia wstrzymanej szczepionki przeciw ospie wietrznej 
8. Nieprawidłowości w funkcjonowaniu system e-recept P1 

Świadczenia towarzyszące

1. Standard organizacyjny żywienia 
2. Finansowanie transportu sanitarnego pacjenta do Polski z krajów spoza UE/EFTA w sytuacjach szczególnych
3. Niezapewnianie pacjentom sztućców w szpitalach

Choroby rzadkie 

1. Plan wdrożenia dla chorób rzadkich 
2. Zespól Koordynacyjny ds. Chorób Ultrarzadkich 
3. Problemy z refundacją leku w leczeniu wrodzonej zakrzepowej plamicy małopłytkowej (cTTP)
4. Brak płynnego przejścia dzieci cierpiących na chorobę rzadką 

Dokumentacja medyczna oraz intymność i godność pacjenta

1. Trudności rodziców adopcyjnych z uzyskaniem karty szczepień dziecka 
2. Opłata za udostępnianie dokumentacji medycznej rodzicom zmarłego dziecka
3. Monitoring w gabinetach lekarskich 

Opieka okołoporodowa

1. Dostępność świadczeń medycznych dla osób z niepełnosprawnościami 
2. Kwestia tzw. ubóstwa menstruacyjnego
3. Przestrzeganie praw kobiet ciężarnych i rodzących 

Sytuacja osób starszych w dostępie do ochrony zdrowia

1. Opieka geriatryczna 
2. Przebywanie osoby starszej w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej
3. Systemy ochrony zdrowia i pomocy społecznej nie uwzględniają całościowo złożoności potrzeb medycznych i opiekuńczych tej grupy społecznej 
4. Problem osób starszych, które nie wymagają hospitalizacji a nie są odbierane przez rodzinę
5. Nierówność zasad przyjmowania osób starszych do zakładów leczniczo-opiekuńczych i domów pomocy społecznej

Zakaz dyskryminacji ze względu na stan zdrowia

1. Pozyskiwanie danych nt. zdrowia 

Dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej

1. Dostęp do leczenia osób w kryzysie bezdomności 
2. Niedostępność świadczeń zdrowotnych 
3. Brak przyjęcia do szpitala 
4. Dostęp do uzdrowiskowego leczenia sanatoryjnego 
5. Kolejki do lekarzy specjalistów
6. Oczekiwanie na wpisanie na listę oczekujących na więcej niż jedno świadczenie rehabilitacyjne 

Opieka zdrowotna dzieci i młodzieży

1. Opieka zdrowotna nad uczniami 
2. Odbieranie tzw. mówików dzieciom w spektrum autyzmu
3. Renta rodzinna obciążona składką zdrowotną 
4. Koszty wyżywienia i zakwaterowania w szpitalu uzdrowiskowym 

Zawody medyczne

1. Uzyskanie wpisu do Centralnego Rejestru osób uprawnionych do wykonywania zawodów medycznych 
2. Przedłużenie okresu przejściowego na wykonywanie zawodu medycznego
3. Bezpieczeństwo ratowników medycznych
4. Opóźnienia w procedurze stwierdzania chorób zawodowych 
5. Czas pracy lekarzy zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych 
6. Problem z dostępnością lekarzy sądowych 
7. Problemy studentów pielęgniarskich z pozytywnym wynikiem testu HIV
8. Mediacje w sprawach odpowiedzialności zawodowej lekarzy
9. Działania konieczne dla minimalizacji agresji wobec personelu medycznego
10. Procedury otrzymywania uprawnień do wykonywania zawodów lekarskich i pielęgniarskich 

Dostęp więźniów do świadczeń zdrowotnych

1. Dostęp pacjentów KOZZD do świadczeń medycznych
2. Sposób dokumentowania obrażeń osadzonych
3. Informowanie bliskich o nagłym pogorszeniu stanu zdrowia więźnia 
4. Brak możliwości złożenia skargi na lekarza 
5. Badania przesiewowe dla osadzonych mężczyzn w jednostkach penitencjarnych 

Problematyka aborcji

1. Sprawa aborcji w szpitalu w Oleśnicy
2. Dostęp do legalnej aborcji 

Działania RPO w zakresie ochrony zdrowia psychicznego

1. Środki przymusu bezpośredniego, ich regulacja oraz szkolenia personelu 
2. Koordynacja działań organów władzy publicznej w obszarze ochrony zdrowia psychicznego
3. Przyszłość centrów zdrowia psychicznego i psychiatria środowiskowa 
4. Systemowe uwagi o finansowaniu i organizacji opieki psychiatrycznej 
5. Uregulowanie zawodu psychologa 
6. Uwagi do projektu nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego 

Komisje Ekspertów przy RPO: Rola i Zadania

Komisja Ekspertów ds. Zdrowia. Kluczowe obszary działalności 

1. Opieka geriatryczna
2. Szczepienia ochronne
3. Prawo do leczenia bólu
4. Choroby rzadkie 

Komisja Ekspertów ds. Ochrony Zdrowia Psychicznego: Kluczowe obszary działalności 

1. Problem depresji i jej przebieg
2. Problem dostępu do opieki psychologicznej i psychiatrycznej dla dzieci 
3. Rola państwa w prewencji przestępstw seksualnych
4. Projekt nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

V.022.4.2026