skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie kontroli wezwania do uiszczenia opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z dnia 2026-10-21.
skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie kontroli wezwania do uiszczenia opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Działając na podstawie art. 8 § 1 w zw. z 173 § 1 i 2 oraz art. 177 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 14 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o RPO, Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżyła w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 czerwca 2026 r. (sygn. V SA/Wa 3909/25) oddalający skargę W. B. w przedmiocie kontroli wezwania do uiszczenia opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych wystosowanego przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny.
Zaskarżonemu wyrokowi Rzecznik zarzuciła, że został on wydany z naruszeniem przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że wezwanie do uiszczenia opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych stanowi akt podjęty zgodnie z prawem, podczas gdy wezwanie to należy kwalifikować jako decyzję administracyjną nakładającą administracyjną karę pieniężną wydaną w postępowaniu, w którym nie zrealizowano podstawowych gwarancji wynikających z zasad ogólnego postępowania administracyjnego; z naruszeniem prawa materialnego poprzez jego niewłaściwą wykładnię poprzez przyjęcie, że Fundusz nie ustala opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w wezwaniu, lecz dokonuje tego dopiero na późniejszym etapie postępowania.
Sprawa ta dotyczy problematyki charakteru prawnego wezwania do uiszczenia opłaty za niezawarcie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Sąd I instancji orzekł, że zaskarżone przez uczestnika wezwanie UFG zostało wydane zgodnie z prawem. UFG, kierując to wezwanie, nie wyjaśnił jednak wszechstronnie okoliczności sprawy, lecz ograniczył się wyłącznie do weryfikacji danych dotyczących posiadania przez zobowiązanego ubezpieczenia w bazie danych ośrodka informacji, w której gromadzone są informacje o umowach ubezpieczenia obowiązkowego. Jednocześnie nie zapewnił zobowiązanemu czynnego udziału w postępowaniu, choćby poprzez umożliwienie przedstawienia własnego stanowiska i argumentów, które wykraczałyby poza udowodnienie braku obowiązku ubezpieczenia lub jego spełnienie.
Zdaniem RPO w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 10, art. 81 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP oraz art. 88 ust. 1 art. 90 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zaskarżone wezwanie powinno być kwalifikowane jako decyzja administracyjna nakładająca karę pieniężną w rozumieniu art. 189b k.p.a. Tylko takie ujęcie pozwala na zagwarantowanie jednostce odpowiednich praw procesowych zarówno na etapie stosowania prawa przez UFG – wynikających z przepisów ogólnego postępowania administracyjnego oraz działu IVA k.p.a. – jak i na etapie kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Poddanie aktu w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontroli sądowoadministracyjnej nie eliminuje negatywnych skutków pozbawienia jednostki gwarancji procesowych na etapie postępowania prowadzonego przez UFG w sprawie nałożenia sankcji pieniężnych, skoro wydawanie tego rodzaju aktu nie następuje w ramach sformalizowanego postępowania.
Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.