Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich



opinia skierowana do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości na temat projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, wpisanego do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod pozycją UC162 z dnia 2026-10-01.

Adresat:
Minister Sprawiedliwości
Sygnatura:
II.510.1139.2026
Data sprawy:
2026-10-01
Rodzaj sprawy:
opinie, stanowiska Rzecznika (OS)
Nazwa zepołu:
Zespół Prawa Karnego
Wynik sprawy:
Opis sprawy:

opinia skierowana do Sekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości na temat projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, wpisanego do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod pozycją UC162.

Rzecznik Praw Obywatelskich zajęła stanowisko względem projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny wpisanego do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod pozycją UC162, powstałego po przedstawieniu przez Komisję Europejską opinii z dnia 18 lutego 2021 r. W opinii tej KE zwróciła uwagę Rzeczpospolitej Polskiej na stwierdzone uchybienia w transpozycji przez Polskę decyzji ramowej 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. Przedstawiony projekt ma na celu pełne dostosowanie obowiązującego w Polsce prawa do wymogów wynikających z art. 1 ust. 1 decyzji poprzez wprowadzenie odpowiednich zmian w Kodeksie karnym.

Zdaniem RPO projekt ustawy nie zawiera wszystkich czynności wykonawczych i znamion modalnych przewidzianych w dyrektywie 2008/913/WSiSW podlegającej implementacji. Co więcej, terminologia obrana przez projektodawcę mająca na celu wprowadzenie do polskiego porządku prawnego tych czynności wykonawczych nie jest zbieżna z językiem Kodeksu karnego oraz intencjami ustawodawcy unijnego. Rzecznik wskazała ponadto, że projekt ustawy niesłusznie postuluje wprowadzenie do Kodeksu karnego regulacji odnoszących się do już istniejących przepisów prawnokarnych, jednakże zakres treściowy dotychczasowych uregulowań kodeksowych nie oddaje w całości zawartości normatywnej przewidzianej w art. 6,7 i 8 statutu MTK oraz w art. 6 Karty Międzynarodowego Trybunału Wojskowego.

Szczególną uwagę RPO zwróciła na fakt, że nawet jeśli Kodeks karny w istocie powiela typizację ujętą pierwotnie w ww. aktach prawa międzynarodowego, to niekiedy robi to w ramach kilku, a nie tylko w jednym przepisie. Oznacza to, iż nowo wprowadzane do krajowego ustawodawstwa czynności wykonawcze musiałyby się odnosić do wszystkich tych przepisów. O ile art. 6(A) karty jest komplementarny z polskim Kodeksem karnym i wyraża się zarówno w art. 117 § 1 i art. 126c § 1 k.k., o tyle projekt ustawy w art. 1 ust. 1 przewiduje odniesienie nowych czynności wykonawczych wyłącznie od czynu z art. 117 § 1 k.k.

W konkluzji Rzecznik wskazała, że przedłożonemu do oceny projektowi ustawy bliżej jest, na obecnym jego etapie, do wstępnych założeń legislacyjnych niż do projektu kompleksowo rozwiązującego problem implementacji decyzji ramowej 2008/913/WSiSW z dnia 28 listopada 2008 r. W opinii RPO projekt UC163 zdecydowanie wymaga dalszych, gruntowanych prac legislacyjnych.

Rzecznik Praw Obywatelskich przekazała powyższe stanowisko i zwróciła się do Sekretarza Stanu z prośbą o uwzględnienie przedstawionych uwag w toku dalszych prac nad projektem.

 
Wystąpienie dołączone do tego dokumentu: