wystąpienie do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w sprawie uwag do projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2026-08-31.
wystąpienie do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w sprawie uwag do projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
zmieniającego rozporządzenie w sprawie Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości.
Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawiła stanowisko zasadniczo pozytywnie oceniając zmiany zwiększające transparentność, konkurencyjność i rozliczalność wydatkowania środków Funduszu. Na aprobatę zasługują m.in. ujednolicenie procedur naboru i konkursów, doprecyzowanie zasad działania komisji, kosztów administracyjnych i rozliczania dotacji, ograniczenie liczby wniosków składanych przez jeden podmiot, wprowadzenie wskaźników rezultatów oraz terytorialności realizowanych zadań. Pozytywnie oceniła również rozwiązania dotyczące wsparcia osób opuszczających zakłady karne oraz pomocy dla nieletnich zagrożonych demoralizacją.
Najistotniejsze zastrzeżenia dotyczą jednak nowych form wsparcia przewidzianych w § 36a–36b i § 39a–39c projektu. RPO wskazała, że wprowadzanie dodatkowych świadczeń może wykraczać poza zakres delegacji ustawowej zawartej w art. 43 § 19 k.k.w., a tym samym naruszać konstytucyjne zasady wydawania rozporządzeń. Wątpliwości budzi także ograniczenie okresowego wsparcia pieniężnego wyłącznie do pokrzywdzonych przestępstwem zgwałcenia oraz małżonków i dzieci ofiar zabójstwa. Takie zawężenie nie uwzględnia osób pokrzywdzonych innymi poważnymi przestępstwami o podobnych skutkach ani szerszego kręgu osób najbliższych.
Rzecznik krytycznie oceniła również uzależnienie prawa do świadczenia od późniejszego przebiegu postępowania karnego i możliwość żądania jego zwrotu w przypadku określonych podstaw umorzenia postępowania, w szczególności niepoczytalności sprawcy. Rozwiązanie takie może prowadzić do wtórnej wiktymizacji pokrzywdzonych i ich rodzin. Wskazała ponadto na potrzebę doprecyzowania przesłanek zwrotu świadczenia oraz uwzględnienia zmian kwalifikacji prawnej czynu w toku postępowania.
Mając na względzie powyższe RPO zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości z prośbą o ponowną, pogłębioną analizę zakwestionowanych regulacji, w szczególności pod kątem zgodności z delegacją ustawową, zasadą równości i proporcjonalności oraz potrzebą zapewnienia adekwatnej ochrony wszystkim osobom dotkniętym najpoważniejszymi skutkami przestępstw.