wystąpienie do Przewodniczącego Komisji Ustawodawczej Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej (druk senacki nr 763) z dnia 2026-08-04.
wystąpienie do Przewodniczącego Komisji Ustawodawczej Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie uwag do projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej (druk senacki nr 763).
W związku z przekazaną informacją o rozpoczęciu przez Komisję Ustawodawczą Senatu RP prac nad inicjatywą ustawodawczą dotyczącą projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej i prośbą o sporządzenie opinii Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawiła uwagi odnośnie rozwiązań zaproponowanych w projekcie.
Rzecznik Praw Obywatelskich dużą wagę przykłada do ochrony przed wszelkimi przejawami przemocy, w tym przemocy domowej. Przemoc ta pozostaje bowiem jedną z najbardziej skrajnych postaci naruszeń praw i wolności jednostki, takich jak poszanowanie godności osoby ludzkiej, prawo do bezpieczeństwa osobistego, a także – w określonych przypadkach – prawo do równego traktowania. Dlatego Rzecznik przygląda się istniejącym rozwiązaniom prawnym i praktyce ich stosowania, domagając się od władz publicznych działań na rzecz zapewniania ich skuteczności w odniesieniu do zapobiegania przemocy, reagowania na jej przypadki i ich sankcjonowania oraz udzielania efektywnego wsparcia osobom jej doświadczającym.
Z tych samych względów z zainteresowaniem odnosi się do wszelkich inicjatyw ukierunkowanych na podniesienie skuteczności procedury „Niebieskie Karty” jako specyficznego mechanizmu ochrony przed przemocą domową.
Odnośnie procedury kierowania na programy korekcyjno-edukacyjne i psychologiczno-terapeutyczne Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła uwagę na potencjalne problemy w realizacji przez osoby stosujące przemoc obowiązku terminowego udziału w tych programach ze względu na ich niewystarczającą ofertę. Jest to o tyle istotne, że projekt ustawy przewiduje skrócony okres kontroli wywiązania się z tego obowiązku – z 90 do 58 dni. Niska dostępność tych programów budzi wątpliwości RPO, także z tego względu, że Rzecznik uznaje je za niezwykle przydatne narzędzie korygowania postaw sprawców przemocy domowej, a tym samym – podniesienia efektywności mechanizmu przeciwdziałania temu negatywnemu zjawisku społecznemu i ochrony osób go doświadczających.
Z uzasadnienia projektu wynika, iż celem projektodawców było rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do wszczęcia czynności w ramach procedury „Niebieskie Karty” o pracowników żłobków i klubów dziecięcych. Odejście od brzmienia art. 9d ust. 4 u.p.p.d. zaproponowanego w petycji P11-08/259, realizującego ten postulat, na rzecz przewidzianego projektem rozwiązania, zgodnie z którym pracownicy żłobków i klubów dziecięcych będą mogli, na takiej samej zasadzie jak świadek przemocy domowej, dokonać zgłoszenia dotyczącego przemocy domowej, nie wydaje się realizować tego celu (art. 1 pkt 6 projektu). Zdaniem RPO wykładnia projektowanego art. 9d ust. 4 u.p.p.d. nie wskazuje bowiem, by pracownicy żłobków i klubów dziecięcych byli upoważnieni do wypełniania formularza „Niebieska Karta-A”, a tym samym wszczynania procedury „Niebieskie Karty”.
Rzecznik pozostawiła też do analizy kwestie stosowania przez jednostki realizujące zadania z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej art. 9e ust. 2 u.p.p.d. W świetle aktualnie obowiązującego brzmienia ww. przepisu powstają wątpliwości dotyczące: ustalania podmiotu odpowiedzialnego za powołanie grupy diagnostycznopomocowej w gminie właściwej dla osoby stosującej przemoc, a także za rozpoznawanie skarg na tę grupę; wzajemnych relacji grup i zespołów interdyscyplinarnych właściwych miejscowo ze względu na miejsce zamieszkania osób stosujących przemoc oraz osób doznających przemocy, a także ich odrębności w zakresie prowadzonych działań w ramach procedury „Niebieskie Karty”; ustalania, która grupa diagnostyczno-pomocowa jest uprawniona do zakończenia procedury.
Rzecznik odniosła się także do praktyki wszczynania procedury „Niebieskie Karty” wobec uczestników objętych już trwającą procedurą tzw. krzyżowe „Niebieskie Karty”. Zagadnienie to stanowi skutek braku precyzyjnego uregulowania na gruncie obowiązujących przepisów dopuszczalności wszczynania kolejnej procedury „Niebieskie Karty” w przypadku, gdy wobec tych samych uczestników podejmowane są już działania w ramach prowadzonej procedury. Z uwagi na niejednolitą praktykę stosowania przepisów w tym zakresie, materia ta wydaje się wymagać uregulowania na poziomie ustawowym.
Rzecznik wskazała również na przepis art. 12a ust. 3 u.p.p.d., który przewiduje obligatoryjny udział przedstawicieli trzech służb w procedurze zapewnienia dziecku ochrony przez odebranie go osobie stosującej przemoc domową i umieszczenie go w bezpiecznym miejscu przewidzianym w tym przepisie. Sygnalizowane RPO problemy z wywiązywaniem się służb medycznych z tego obowiązku wskazują na potrzebę przeanalizowania, czy ustawa nie wymaga doprecyzowania procedury wyznaczania takich osób.
Rzecznik Praw Obywatelskich od wielu lat wskazuje na konieczność opracowania kompleksowej i wieloletniej strategii przeciwdziałania przemocy ze względu na płeć w sferze publicznej i prywatnej – nie tylko przemocy domowej.