Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

kasacja w sprawie rozstrzygnięcia o przepadku równowartości pojazdu mechanicznego.

Działając na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Rzecznik Praw Obywatelskich złożyła kasację od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 17 kwietnia 2026 r. (sygn. akt IX Ka 237/26) utrzymującego w części w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 28 listopada 2025 r. (sygn. akt II K 1364/24) i zaskarżyła powyższy wyrok Sądu Okręgowego w W. na korzyść skazanego R. K. w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o przepadku równowartości pojazdu mechanicznego, określonym w punkcie V wyroku Sądu Rejonowego w P. Jednocześnie wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w W. w zaskarżonym zakresie, a następnie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie V wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 28 listopada 2025 r.

Wyrokowi temu zarzuciła rażące i mające istotny wpływ na jego treść naruszenie prawa procesowego, to jest art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu nienależytej kontroli instancyjnej przez Sąd Odwoławczy, który rozpoznając apelację obrońcy oskarżonego, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, nie przekroczył z urzędu granic środka odwoławczego i utrzymał w mocy wyrok Sądu I instancji w zakresie orzeczenia o przepadku równowartości pojazdu, w sytuacji, gdy w dacie orzekania przez Sąd Odwoławczy przepisy art. 178a § 5 k.k. i art. 44b § 2 k.k. utraciły moc, skutkiem czego, był on zobowiązany do uchylenia rozstrzygnięcia o przepadku na rzecz Skarbu Państwa kwoty 30.000 zł, stanowiącej równowartość pojazdu, bowiem ww. przepadku równowartości pojazdu, w chwili orzekania przez Sąd Odwoławczy nie można było orzec na podstawie żadnego innego przepisu, co stanowi o oczywistej niesprawiedliwości orzeczenia w tej części.

W niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w P. orzekł wobec oskarżonego R. K. przepadek na rzecz Skarbu Państwa kwoty 30.000 zł, stanowiącej równowartość pojazdu, którym dopuścił się przypisanego przestępstwa. Natomiast, w dacie orzekania przez Sąd II instancji, tj. Sąd Okręgowy w W. w dniu 17 kwietnia 2026 r., przepisy art. 178a § 5 k.k. i art. 44b § 2 k.k. już nie obowiązywały, bowiem zostały uchylone mocą art. 2 ust. 3 lit. c oraz art. 2 ust. 8 ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. W przedmiotowej sprawie wysoce istotnym pozostaje fakt, że pojazd nie stanowił wyłącznej własności oskarżonego R. K. W związku z tym ani w chwili orzekania przez Sąd Rejonowy, ani też w chwili orzekania przez Sąd Okręgowy, nie było podstawy prawnej do orzeczenia wobec oskarżonego przepadku pojazdu.

Zdaniem RPO Sąd Okręgowy winien był uchylić punkt V sentencji wyroku Sądu Rejonowego, ewentualnie rozważyć, czy w istniejącym układzie procesowym możliwa jest zmiana wyroku w tym zakresie, poprzez orzeczenie nawiązki. Uchybienie to pozostaje rażące, bowiem doprowadziło do utrzymania w mocy orzeczenia Sądu Rejonowego w zakresie, w jakim orzeczono instrument represji karnej, którego orzeczenie było już niemożliwe w dacie wyrokowania przez Sąd Okręgowy. Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich wniosła jak we wstępie.