wystąpienie do Przewodniczącej Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz ustawy o referendum lokalnym (druk nr 2670) z dnia 2026-07-23.
wystąpienie do Przewodniczącej Komisji Nadzwyczajnej do spraw zmian w kodyfikacjach w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks wyborczy oraz ustawy o referendum lokalnym (druk nr 2670).
Rzecznik Praw Obywatelskich zgłosiła uwagi do projektowanych rozwiązań, jednocześnie wystosował prośbę o ich uwzględnienie w trakcie prac legislacyjnych. Niektóre spośród poruszonych w projekcie problemów stały się przedmiotem wniosków obywateli napływających do BRPO. Część zawartych w nim rozwiązań stanowi realizację rekomendacji RPO dotyczących zmian w prawie wyborczym.
Zdaniem Rzecznik zastosowanie reguły, zgodnie z którą w przypadku nieuzyskania wyników głosowania w określonym terminie – wydłużonym do 48 godzin – głosowanie w danym obwodzie uważa się za niebyłe, zarówno w stosunku do obwodów głosowania utworzonych w kraju, jak i tych utworzonych za granicą, rodzi poważne wątpliwości. Nie można bowiem uznać, iż obywatel zostaje pozbawiony wpływu na wynik wyborów. Konstrukcja prawna, zakładająca, że ważne głosowanie części obywateli można ustawowo uznać za niebyłe, była już w przeszłości przedmiotem krytycznych uwag RPO. Rzecznik wskazała na konieczność zmiany projektowanych przepisów w taki sposób, aby uznanie głosowania w obwodzie za niebyłe było możliwe po stwierdzeniu wystąpienia szczególnych okoliczności znacznie opóźniających lub uniemożliwiających ustalenie wyników głosowania w tych obwodach, w drodze uchwały PKW, podjętej nie wcześniej niż po upływie 48 godzin od zakończenia głosowania w tych obwodach. RPO nadmieniła, iż w przypadku gdy powyższa propozycja nie spotka się z akceptacją komisji, należy rozważyć ograniczenie projektowanych zmian art. 230 § 2, art. 272 § 2, art. 314 § 2 i art. 353 § 2 Kodeksu wyborczego wyłącznie do ustalania wyników głosowania w obwodach głosowania za granicą i na polskich statkach morskich, pozostawiając poza zakresem ich normowania obwody głosowania w kraju.
Rzecznik przypomniała też uwagi Prokuratora Krajowego, w których wskazano, że projektowane rozwiązania mające na celu zapewnienie standardu równości materialnej wyborów do Sejmu, nie uwzględniają problemu zaliczenia głosów obywateli polskich głosujących za granicą do okręgu wyborczego właściwego dla dzielnicy Ś. miasta W. RPO powołała się na dane z 2023 roku wskazujące, że w wyborach do Sejmu w obwodach zagranicznych oddano około 569 tysięcy głosów ważnych, co stanowiło ok. 1/3 wszystkich głosów przypisanych do okręgu (…). Zdaniem Rzecznika przypisanie ich do okręgu warszawskiego powoduje osłabienie wagi zarówno głosów mieszkańców stolicy, jak i obywateli głosujących za granicą. RPO zwróciła uwagę, że w doktrynie wskazuje się na wiele możliwych rozwiązań wskazanego wyżej problemu, np. w drodze wyodrębnienia osobnego okręgu lub okręgów dla wyborców głosujących za granicą; przypisania zagranicznych obwodów głosowania do różnych okręgów wyborczych w kraju; losowego przydziału głosów do wybranych okręgów krajowych lub przypisanie wyborców głosujących za granicą do okręgów krajowych według ostatniego miejsca zamieszkania.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazała, że wybór jednego z możliwych rozwiązań ukierunkowanych na wzmocnienie zasady równości do Sejmu RP należy do ustawodawcy.