Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

kasacja w sprawie wydania wyroku skazującego bez przeprowadzenia postępowania dowodowego.

Działając na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., Rzecznik Praw Obywatelskich złożył kasację od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w N. z dnia 11 stycznia 2022 r. (sygn. akt II K 447/21) i zaskarżył ten wyrok w całości na korzyść D. F. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w N. w całości oraz o uniewinnienie D. F. od zarzuconego mu czynu.

Rzecznik zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 387 § 2 k.p.k. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw, polegające na niesłusznym uwzględnieniu wniosku oskarżonego D. F. o wydanie wobec niego wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego i wymierzenie określonej w nim kary, któremu nie sprzeciwił się prokurator i pokrzywdzony, w następstwie czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenia przepisu prawa materialnego, to jest art. 226 § 1 k.k., polegającego na skazaniu oskarżonego za czyn, który nie zawierał wszystkich znamion przestępstwa stypizowanego w przepisie art. 226 § 1 k.k., mającego istotny wpływ na treść orzeczenia.

D. F. został oskarżony o to, że w dniu 1 lipca 2021 r. na terenie Zakładu Karnego w P., przy użyciu słów wulgarnych i obelżywych znieważył funkcjonariusza publicznego funkcjonariusza Służby Więziennej kapitana J. Z. podczas pełnienia przez niego obowiązków służbowych, tj. o czyn z art. 226 § 1 k.k. W dniu 11 stycznia 2022 r. odbyła się rozprawa główna, podczas której w obecności obrońcy przyznał się do zarzuconego mu czynu oraz odmówił składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania. Obrońca oświadczył, że oskarżony chciałby się dobrowolnie poddać karze, w trybie art. 387 k.p.k., oraz wniósł o wymierzenie kary 2 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd, na mocy art. 387 § 2 k.p.k., uwzględnił wniosek oskarżonego o wydanie wyroku skazującego i o wymierzenie zaproponowanej kary bez przeprowadzania postępowania dowodowego, jako że okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, cele postępowania zostaną osiągnięte pomimo nieprzeprowadzania rozprawy w całości, a wnioskowi nie sprzeciwia się prokurator ani pokrzywdzony. Żadna ze stron nie wniosła o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku, wobec czego orzeczenie uprawomocniło się w dniu 19 stycznia 2022 r.

W ocenie Rzecznika analiza zarzutu postawionego D. F. w akcie oskarżenia prowadzi do wniosku, że czyn zarzucony oskarżonemu nie zawiera wszystkich znamion przestępstwa, o którym mowa w przepisie art. 226 § 1 k.k.: „Kto znieważa funkcjonariusza publicznego lub osobę do pomocy mu przybraną, podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku”. Zgodnie ze wskazaniem Sądu Najwyższego: „Warunkiem odpowiedzialności sprawcy na podstawie art. 226 § 1 k.k. jest przecież i to, aby znieważenie funkcjonariusza nastąpiło nie tylko podczas, ale także w związku z wykonywaniem przez niego czynności służbowych”. W opinii RPO opis czynu przypisanego D. F. nie zawiera wskazania, że popełniony przez niego czyn nastąpił w związku z pełnieniem przez pokrzywdzonego obowiązków służbowych. Do przypisania oskarżonemu popełnienia czynu z art. 226 § 1 k.k. nie jest wystarczające zaś samo stwierdzenie, że użycie słów obelżywych miało miejsce podczas pełnienia przez funkcjonariusza obowiązków służbowych.

Zdaniem Rzecznika uchybienie Sądu Rejonowego w N. jest rażące, bowiem uwzględnienie wniosku D. F. doprowadziło do skazania go za czyn, który nie wyczerpuje wszystkich znamion przestępstwa z art. 226 § 1 k.k. RPO stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły okoliczności, o których mowa w przepisie art. 387 § 2 k.p.k., pozwalające na uwzględnienie wniosku złożonego w trybie art. 387 § 1 k.p.k. Dostrzeżenie powyższego przez Sąd Rejonowy powinno zaś doprowadzić do nieuwzględnienia ww. wniosku. Z tego powodu uchybienie stanowiące podstawę niniejszej kasacji ma istotny wpływ na treść orzeczenia.

Mając na względzie powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich uznał postawiony w kasacji zarzut za zasadny i wniósł o uwzględnienie wniosku.