wystąpienie do Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Cyfryzacji w sprawie barier przy realizacji uprawnienia wglądu do dokumentów znajdujących się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 2026-05-06.
wystąpienie do Wiceprezesa Rady Ministrów – Ministra Cyfryzacji w sprawie barier przy realizacji uprawnienia wglądu do dokumentów znajdujących się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła skarga na ograniczenie dostępu do dokumentów wynikające z art. 35a ust. 1 ustawy o IPN, który stanowi, że wnioski w tego typu sprawach składa się wyłącznie osobiście lub za pośrednictwem operatora pocztowego, pod warunkiem jednak poświadczenia podpisu przez notariusza. RPO zwrócił uwagę, że przepis ten wszedł w życie w 2007 roku i od tamtej pory nie był nowelizowany. Tym samym nie został on dostosowany do realiów postępu technologicznego w działaniu organów władzy i respektowanych przez polskie prawo nowoczesnych rozwiązań cyfrowych (takich jak np. e-PUAP czy system e-doręczeń).
Z odpowiedzi udzielonej Rzecznikowi przez Dyrektor Archiwum IPN wynika, że biorąc pod uwagę aktualnie dostępne narzędzia cyfrowe pozwalające na weryfikację tożsamości wnioskodawcy, w szczególności publiczną usługę rejestrowanego doręczenia elektronicznego, IPN stoi na stanowisku, że przepis art. 35a ust. 1 ustawy powinien zostać znowelizowany w taki sposób, aby uwzględniał możliwość złożenia wniosków, o których mowa w art. 30 ust. 1, art. 34 ust. 1 i 5 ustawy o IPN, przy pomocy tej usługi. RPO zgadza się z tym stanowiskiem. Zawężenie możliwości złożenia wniosków tylko do stawiennictwa osobistego lub konieczności skorzystania z profesjonalnych usług notariusza można postrzegać jako ograniczenie dostępu obywatela do urzędowych dokumentów i zbiorów danych (art. 51 ust. 3 Konstytucji RP) oraz naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).
Mając na uwadze powyższe, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Ministra Cyfryzacji z prośbą o rozważenie zasadności podjęcia inicjatywy ustawodawczej we wskazanym zakresie oraz poinformowanie o zajętym stanowisku w tej sprawie.