Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia w sprawie uporządkowania i rozwoju funkcjonującego w Polsce systemu świadczeń terapii protonowej.

Rzecznik Praw Obywatelskich nawiązał do wyników kontroli NIK na temat braku skutecznych rozwiązań systemowych, które pozwoliłyby zwiększyć dostępność terapii protonowej w Polsce. Jak wynika z otrzymanych informacji, mimo powołania przy Krajowej Radzie Onkologicznej zespołu ekspertów, nie opracowana została jak dotąd strategia rozwoju protonoterapii. Rzecznik zwrócił uwagę, iż w Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020–2030 nie odniesiono się bezpośrednio do zagadnień związanych z radioterapią protonową (uchwała nr 10 Rady Ministrów z dnia 4 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia programu wieloletniego).

Mając na względzie, że nowotwory stanowią narastający problem zdrowotny, społeczny i ekonomiczny oraz są drugą najczęstszą przyczyną zgonów, radioterapię uznaje się wciąż za jedną z najważniejszych metod leczenia pacjentów onkologicznych. Metoda ta ma szczególne znaczenie w przypadku leczenia nowotworów umiejscowionych głęboko w organizmie. Biorąc pod uwagę fakt, że od 8 lat działa wyłącznie jeden ośrodek terapii protonowej – Centrum Cyklotronowe Bronowice w Krakowie – dostępność protonoterapii w Polsce wciąż pozostaje ograniczona.

Jak wynika z przekazanych RPO informacji, możliwości terapeutyczne krakowskiego ośrodka nie zostały w pełni wykorzystane. Pomimo faktu, iż lista wskazań do terapii protonowej nowotworów zlokalizowanych poza narządem wzroku została poszerzona przez Ministra Zdrowia w 2023 r. Dodatkowym problemem pozostaje brak dostępności terapii protonowej dla pacjentów pediatrycznych wymagających zastosowania znieczulenia ogólnego. Z tego względu część świadczeń była dotychczas realizowana poza granicami naszego kraju, co mogło generować dodatkowe koszty dla budżetu państwa.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Zdrowia z uprzejmą prośbą o ustosunkowanie się do problemów związanych ze świadczeniem terapii protonowej oraz przekazanie informacji na temat działań i planów resortu zdrowia w zakresie zwiększenia dostępności do tej innowacyjnej metody radioterapii zarówno dla pacjentów dorosłych, jak i dzieci.

 

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia poinformował, że terapia protonowa nowotworów poza narządem wzroku została wprowadzona do koszyka świadczeń gwarantowanych w Polsce w 2016 r., a jej zakres był stopniowo rozszerzany. Istotne zmiany wprowadzono w 2019 i 2023 r., obejmując kolejne grupy nowotworów u dzieci i dorosłych. Obecnie świadczenia te realizują dwa ośrodki w K. Narodowy Instytut Onkologii oraz Szpital Uniwersytecki, we współpracy z Instytutem Fizyki Jądrowej PAN, który odpowiada za dostarczanie wiązki protonowej. Dodał, że rozwój protonoterapii w Polsce jest przedmiotem analiz na poziomie centralnym. Zgodnie z rekomendacjami Krajowej Rady Onkologicznej decyzje inwestycyjne powinny uwzględniać m.in. zapotrzebowanie epidemiologiczne, efektywność kosztową oraz wykorzystanie istniejącej infrastruktury. Podsekretarz Stanu wskazał również, że ewentualne zmiany w systemie muszą być poprzedzone szczegółową analizą i nie mogą ograniczać finansowania innych świadczeń.
W zakresie leczenia dzieci, dostęp do protonoterapii jest zapewniony, jednak obecnie występują ograniczenia w realizacji świadczeń w znieczuleniu ogólnym w ośrodku IFJ PAN. Ministerstwo zapewniło o trwających działaniach mających na celu ustalenie możliwości zapewnienia takich świadczeń przez Szpital Uniwersytecki.