Sprawy generalne Rzecznika Praw Obywatelskich

wystąpienie do Ministra Infrastruktury w sprawie wprowadzenia zmian legislacyjnych w zakresie dotyczącym ochrony wraków – mogił wojennych.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynął wniosek, w którym podniesiono zarzut wydania przez Dyrektora Urzędu Morskiego przepisów Zarządzenia Porządkowego Nr 20 z dnia 21 listopada 2022 r. (na podstawie art. 48 ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej) w sprawie zakazu kotwiczenia, nurkowania, wydobywania mienia, rybołówstwa i rybołówstwa rekreacyjnego w rejonie wraków statków – mogił wojennych (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2022 r., poz. 4358) z naruszeniem prawa. Z treści ww. zarządzenia wynika, że ustanowione w nim zakazy odnoszą się także do mogił wojennych zlokalizowanych poza granicami morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego Rzeczypospolitej Polskiej, tj. na obszarze wyłącznej strefy ekonomicznej. Jednak obowiązujący stan prawny nie przewiduje uprawnienia dyrektora urzędu morskiego do ustanawiania zakazów porządkowych na obszarze wyłącznej strefy ekonomicznej w drodze aktu prawa miejscowego o charakterze porządkowym.

W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich wskazane byłoby podjęcie interwencji legislacyjnej w zakresie dotyczącym: ochrony wraków – mogił wojennych poprzez rozszerzenie zakresu kompetencji dyrektorów urzędów morskich do wydawania zarządzeń porządkowych również na obszarach wyłącznej strefy ekonomicznej;

oraz uzupełnienia art. 48 ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej poprzez wyraźne wskazanie, że zakazy porządkowe mogą być wprowadzane także w celu ochrony mogił wojennych (w tym wraków statków stanowiących miejsca spoczynku ofiar działań wojennych, niezależnie od ich lokalizacji w granicach morza terytorialnego czy wyłącznej strefy ekonomicznej).

Wprowadzenie powyższych zmian przyczyniłoby się do zapewnienia zgodności praktyki organów administracji morskiej z konstytucyjną zasadą legalizmu, jak również umożliwiłoby skuteczną ochronę miejsc o szczególnym znaczeniu historycznym.

Rzecznik zwrócił się z prośbą do Ministra Infrastruktury o przeanalizowanie podniesionego problemu i przedstawienie stanowiska w tej sprawie.

 

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:

Opis odpowiedzi:

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury poinformował, że w opinii Ministra Infrastruktury Zarządzenie Nr 20 Dyrektora Urzędu Morskiego zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o obszarach morskich. Przepis ten przyznaje Dyrektorowi Urzędu Morskiego odrębne kompetencje do wprowadzania zakazów porządkowych oraz do ustanawiania stref czasowo zamkniętych, przy czym ograniczenie terytorialne dotyczy wyłącznie tych drugich. W konsekwencji zakazy ustanowione Zarządzeniem, mające na celu ochronę mienia i środowiska, mogą być wprowadzane również poza morzem terytorialnym, w tym w wyłącznej strefie ekonomicznej, co znajduje także potwierdzenie w art. 44 ust. 1 ustawy. Dodatkowo, regulacje Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawie morza (UNCLOS) wzmacniają podstawy działania państwa w tym zakresie, przyznając Polsce kompetencje do ochrony dziedzictwa podwodnego oraz środowiska morskiego, w tym w odniesieniu do wraków stanowiących mogiły wojenne.
Jednocześnie, mając na uwadze zgłoszone przez Rzecznika wątpliwości interpretacyjne, Minister dostrzega zasadność doprecyzowania przepisów ustawowych w celu jednoznacznego uregulowania kompetencji organów administracji morskiej w tym obszarze. Planowana nowelizacja ustawy będzie miała charakter porządkujący i zwiększający przejrzystość prawa.