wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie trudności z uzyskaniem dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 2025-12-23.
wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie trudności z uzyskaniem dofinansowania uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.
Rzecznik Praw Obywatelskich skierował wystąpienie do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w związku ze skargami dotyczącymi zasad przyznawania dofinansowania do uczestnictwa w turnusach rehabilitacyjnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Wystąpienie pozostaje także realizacją mandatu Rzecznika jako organu monitorującego wdrażanie postanowień Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, w szczególności w zakresie prawa do ochrony zdrowia oraz rehabilitacji sprzyjającej niezależności i pełnemu włączeniu społecznemu.
Rzecznik zwrócił uwagę, że turnusy rehabilitacyjne stanowią jedną z podstawowych form wsparcia rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami, a zasady ich dofinansowania zostały określone w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz aktach wykonawczych. Pomimo formalnie jasnych kryteriów, co roku do Biura Rzecznika wpływają skargi wskazujące na nieprawidłowości w praktyce rozpoznawania wniosków przez powiatowe centra pomocy rodzinie.
W ocenie Rzecznika szczególne wątpliwości budzą dwie kwestie. Po pierwsze forma prawna informacji przekazywanej wnioskodawcom o przyznaniu lub odmowie dofinansowania. Rzecznik zauważył, że w praktyce organy często ograniczają się do przekazania pisemnej informacji o charakterze rzekomo „informacyjnym”, co pozbawia wnioskodawców realnej możliwości skorzystania ze środków odwoławczych. Zdaniem Rzecznika rozstrzygnięcie w sprawie dofinansowania powinno przyjmować formę decyzji administracyjnej, co znajduje oparcie zarówno w zasadzie domniemania decyzyjnej formy załatwiania spraw administracyjnych, jak i w konstytucyjnych gwarancjach prawa do sądu oraz prawa do rzetelnej procedury administracyjnej. Rzecznik powołał się przy tym na utrwalającą się linię orzeczniczą sądów administracyjnych, w tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2025 r., potwierdzający decyzyjny charakter takich rozstrzygnięć.
Rzecznik wskazał jednocześnie, że nawet uzyskanie przez wnioskodawcę korzystnego rozstrzygnięcia sądowego nie zawsze prowadzi do realnej ochrony jego praw, gdyż po ponownym rozpoznaniu sprawy organy samorządowe powołują się na zakończenie roku budżetowego i brak możliwości przyznania wsparcia po jego upływie. W ocenie Rzecznika praktyka ta podważa skuteczność sądowej kontroli działalności administracji.
Drugim problemem zidentyfikowanym przez Rzecznika jest wprowadzanie przez samorządy dodatkowych, niewynikających z przepisów powszechnie obowiązujących, warunków przyznania dofinansowania. Rzecznik zwrócił uwagę, że praktyka ta prowadzi do faworyzowania wybranych grup osób z niepełnosprawnościami kosztem innych uprawnionych, co narusza zasadę równego traktowania oraz pozostaje w sprzeczności z celem regulacji ustawowych. Rzecznik podkreślił, że niedobór środków finansowych nie może uzasadniać całkowitej odmowy przyznania dofinansowania osobom spełniającym ustawowe kryteria, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.
W związku z powyższym Rzecznik zwrócił się do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o zajęcie stanowiska wobec przedstawionych problemów, a także rozważenie zmian legislacyjnych jednoznacznie przesądzających o decyzyjnym charakterze rozstrzygnięć w sprawach dofinansowania turnusów rehabilitacyjnych. Ponadto, Rzecznik zwrócił się o informacje dotyczące działań podejmowanych przez Ministerstwo w celu zapewnienia równego i skutecznego dostępu do tej formy wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami.