Godło RP
Biuletyn Informacji Publicznej RPO
Zawartość
Liczba całkowita wyników: 4

Komisja Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością

Komisja Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością wspiera Rzecznika Praw Obywatelskich w realizacji jego ustawowych zadań, a w szczególności w zakresie:

  1. monitoringu ochrony wolności i praw człowieka i obywatela w procesie stosowania prawa,
  2. przygotowywania analiz i monitoringu  ze względu na  niepełnosprawność,
  3. monitoringu Konwencji ds. Osób Niepełnosprawnych.

Ponadto, Komisja  przygotowuje:

  1. wnioski de lege ferenda,
  2. uwagi i rekomendacje dotyczące obowiązujących lub projektowanych zmian aktów prawnych,
  3. propozycje zmian systemowych,
  4. tezy do wystąpień Rzecznika Praw Obywatelskich.

Komisja promuje dobre praktyki oraz wykonuje inne zadania zlecane przez Rzecznika Praw Obywatelskich.

Inauguracja działalności - 10 marca 2011 r.

Formularz wyszukiwania

np.: 07/2021
np.: 07/2021
(pozwala na wiele wyborów np. z klawiszem Ctrl)

Komisja Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością – sprawozdanie z działań w 2018 r.

Data: 2019-03-28

Pomimo istnienia różnych rozwiązań prawnych, a także licznych przedsięwzięć i inicjatyw społecznych, osoby z niepełnosprawnościami w dalszym ciągu napotykają na bariery w życiu społecznym jako równoprawni członkowie społeczeństwa oraz doświadczają naruszania praw człowieka we wszystkich obszarach życia. W 2012 r. Polska ratyfikowała Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych, której głównym celem jest popieranie, ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkie osoby z niepełnosprawnościami oraz popieranie poszanowania ich przyrodzonej godności.

Rzecznik Praw Obywatelskich pełni w Polsce funkcję mechanizmu monitorowania wdrażania tej Konwencji, a także niezależnego organu do spraw realizacji zasady równego traktowania. Konwencja zobowiązuje strony do ścisłej współpracy oraz konsultacji z osobami z niepełnosprawnościami i reprezentującymi je organizacjami w toku podejmowania decyzji ich dotyczących, a także przy wdrażaniu w życie postanowień tej Konwencji. Powołana[1] przy Rzeczniku Komisja Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością, jako społeczne ciało opiniodawczo-doradcze ma więc za zadanie stałe monitorowanie sytuacji faktycznej i prawnej osób z niepełnosprawnościami, a także włączanie ich w proces podejmowania decyzji dotyczących rekomendowanych rozwiązań w obszarze ochrony praw osób z niepełnosprawnościami.

Skład Komisji Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością

  • Monika Zima-Parjaszewska – współprzewodnicząca
  • Anna Błaszczak-Banasiak – współprzewodnicząca
  • Krzysztof Kurowski – sekretarz
  • Barbara Abramowska
  • Sławomir Besowski
  • Dominika Buchalska
  • Kinga Dękierowska
  • Agata Gawska
  • Barbara Imiołczyk
  • Piotr Kowalski
  • Grzegorz Kozłowski
  • Paweł Kubicki
  • Dagmara Nowak-Adamczyk
  • Małgorzata Radziszewska
  • Anna Rdest
  • Katarzyna Roszewska
  • Anna Rutz
  • Dorota Siwiec
  • Scholastyka Śniegowska
  • Aleksander Waszkielewicz
  • Paweł Wdówik
  • Marek Wysocki
  • Jacek Zadrożny
  • Adam Zawisny
  • Jarosław Zbieranek

Działania Komisji

W roku 2018 Komisja kontynuowała działania związane z monitorowaniem wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych (dalej jako: Konwencja), koncentrując się na takich obszarach jak: dostępność, reforma systemu orzekania o niepełnosprawności, deinstytucjonalizacja opieki nad osobami z niepełnosprawnościami i prawo do niezależnego życia oraz włączenia w społeczeństwo. Jednak podstawowa aktywność Komisji skupiła się wokół przypadającego na wrzesień 2018 r. posiedzenia Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami rozpatrującego pierwsze sprawozdanie Polski z realizacji postanowień Konwencji.

Podczas pierwszego posiedzenia w dniu 13 lutego 2018 r. członkowie Komisji poddali analizie projekt „Nowego Systemu Wsparcia Osób z Niepełnosprawnościami” opracowany przez uczestników Kongresu Osób z Niepełnosprawnościami w 2017 r. oraz omówili możliwości wdrożenia poszczególnych jego elementów. W trakcie spotkania analizie poddano także praktykę funkcjonowania rządowego programu „Dostępność Plus” przekazując Rzecznikowi uwagi związane z jego stosowaniem.

Drugie posiedzenie Komisji w dniu 24 maja 2018 r. poświęcone było w całości trwającemu wówczas w Sejmie protestowi osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Członkowie Komisji omówili postulaty protestujących, a także ocenili propozycje rządu przedstawioną protestującym w dniu 15 maja 2018 r. Komisja częściowo negatywnie zaopiniowała proponowane przez rząd rozwiązania oraz przekazała Rzecznikowi rekomendacje dalszych działań.

W dniu 29 listopada 2018 r. Komisja spotkała się w celu podsumowania posiedzenia Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami, który ocenił postępy Polski w zakresie wdrażania postanowień Konwencji oraz wydał w tym zakresie stosowne rekomendacje[2]. Członkowie Komisji poddali analizie rekomendacje Komitetu i wskazali priorytetowe w ich ocenie działania, wymagające natychmiastowej realizacji. Jednocześnie Komisja omówiła Komentarz ogólny Komitetu do art. 4 ust. 3 oraz 33 Konwencji, który stanowi kompleksową interpretację zobowiązań w obszarze zasad reprezentacji środowiska osób z niepełnosprawnościami oraz prowadzenia konsultacji. W ocenie Komisji zobowiązania w tym zakresie nie są realizowane, czego jaskrawym przykładem jest m.in. sposób prac nad rządową strategią na rzecz osób niepełnosprawnych, w trakcie których niemal całkowicie pominięto głos środowiska osób z niepełnosprawnościami.

Efekty podjętych działań

W efekcie działań Komisji Rzecznik Praw Obywatelskich przygotował obszerny raport stanowiący odpowiedź na pytania (tzw. list of issues)[3] postawione rządowi polskiemu przez Komitet ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami. Raport Rzecznika stanowił uzupełnienie tzw. raportu alternatywnego przesłanego do Komitetu w 2015 r. W raporcie Rzecznik odniósł się do najważniejszych kwestii z zakresu ochrony praw osób z niepełnosprawnościami tj. m.in.: konieczności opracowania strategii wdrożenia postanowień Konwencji, reformy systemu orzekania o niepełnosprawności, zniesienia instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienia jej systemem wspieranego podejmowania decyzji, deinstytucjonalizacji systemu wsparcia, a także upowszechnienia prawa do edukacji włączającej, zatrudnienia na otwartym rynku pracy, czy też skutecznego przeciwdziałania dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność oraz przemocy wobec kobiet z niepełnosprawnościami. Przedstawiciele Rzecznika oraz Komisji Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością wzięli udział w posiedzeniu Komitetu, które odbyło się w dniach 3–5 września 2018 r. w Genewie. Spostrzeżenia Rzecznika miały istotny wpływ na ostateczny kształt rekomendacji wydanych przez ten Komitet. Ich realizacja będzie na bieżąco monitorowana przez Rzecznika oraz członków Komisji.

Ponadto, dzięki zaleceniom i rekomendacjom Komisji, Rzecznik w licznych wystąpieniach do przedstawicieli administracji publicznej zwracał uwagę na bieżące wyzwania w obszarze ochrony praw osób z niepełnosprawnościami. W roku 2018 Rzecznik wraz z przedstawicielami Komisji konsultował m.in. powstający pod auspicjami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych projekt ustawy wprowadzającej reformę systemu orzekania o niepełnosprawności. Rzecznik zwracał uwagę, że nowy mechanizm nie powinien koncentrować się na dysfunkcjach, ale wsparciu niezbędnym osobie z niepełnosprawnością dla pełnego wypełniania ról społecznych i zawodowych. Rzecznik wraz z przedstawicielami Komisji zaangażował się również w mediacje i pomoc osobom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom protestującym w Sejmie przeciwko trudnym warunkom życia.

Co wymaga dalszej pracy

Obecnie kluczowe dla zapewnienia właściwej realizacji praw osób z niepełnosprawnościami jest kompleksowe wdrożenie rekomendacji Komitetu ONZ do spraw Praw Osób z Niepełnosprawnościami adresowanych do polskiego rządu. W tym celu należy w pierwszej kolejności zadbać o właściwe upowszechnienie tych rekomendacji wśród przedstawicieli władz centralnych i samorządowych, a także w środowisku osób z niepełnosprawnościami. Rekomendacje powinny być dostępne dla osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w tym w języku migowym i w tekście łatwym do czytania.

Do najważniejszych rekomendacji wymagających pilnej realizacji należy przygotowanie strategii działań, wraz z harmonogramem oraz odpowiednimi wskaźnikami realizacji, mającej ca celu pełną implementację postanowień Konwencji. Prace nad strategią powinny być prowadzone w sposób dostępny i transparentny, tak żeby na każdym ich etapie możliwe było aktywne zaangażowanie środowiska osób z niepełnosprawnościami. Konieczna jest rzetelna reforma systemu orzekania o niepełnosprawności odzwierciedlająca cele i charakter Konwencji oraz odchodząca od wielości mechanizmów orzekania.

Niezbędne jest zniesienie instytucji ubezwłasnowolnienia i zastąpienie jest wspomaganym systemem podejmowania decyzji. Reformie ubezwłasnowolnienia powinno towarzyszyć zniesienie ograniczeń w zakresie prawa do zawierania małżeństw, opieki nad dziećmi, praw wyborczych, czy też wolności zrzeszania się i organizowania zgromadzeń.

Do priorytetowych rekomendacji należy również deinstytucjonalizacja systemu wsparcia osób z niepełnosprawnościami oraz systemowe przeciwdziałanie przemocy wobec kobiet z niepełnosprawnościami.

 

[1] Zarządzenie RPO z 23 lutego 2011 r., nr 8/2011.

[2] Concluding observations on the initial report of Poland, 21 September 2018, CRPD/C/POL/CO/1.

 

Posiedzenie Komisji Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnościami

Data: 2018-02-13

Założenia „Nowego Systemu Wsparcia Osób z Niepełnosprawnościami” były jednym z tematów posiedzenia Komisji Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnościami w Biurze RPO. Szczegóły przedstawił dr Paweł Kubicki ze Szkoły Głównej Handlowej.

Uczestnicy spotkania omówili także program „Dostępność plus – przyjazna Polska” oraz Strategię na rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2018-2030.

Dr Jarosław Zbieranek z Biura RPO przedstawił zmiany w prawie wyborczym, które dotyczą osób z niepełnosprawnością. To m.in. dzięki uwagom zgłaszanym przez Rzecznika Praw Obywatelskich podczas procesu legislacyjnego udało się zachować możliwość głosowania korespondencyjnego dla osób z niepełnosprawnościami.

Spotkanie Komisji Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością - problem edukacji włączającej oraz asystentów osób z niepełnosprawnościami

Data: 2017-03-28

W Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich odbyło się spotkanie Komisji Ekspertów ds. Osób z Niepełnosprawnością. Podczas spotkania dyskutowano na temat edukacji włączającej. Omówiono również wyniki badań przeprowadzonych na zlecenie RPO na temat asystentów osobistych osób z niepełnosprawnością.

Członkowie komisji rozmawiali na temat stanu wdrożenia w Polsce art. 24 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. Eksperci zwrócili uwagę, że aktualny pozostaje problem z organizacją transportu uczniów z niepełnosprawnościami do szkół, a także systemem nauczania języków obcych na uczelniach wyższych. Dostrzec można jednak coraz większą świadomość rodziców dzieci z niepełnosprawnościami o przysługujących im prawach. Szczególnego odnotowania wymaga fakt, że Komitet do spraw Praw Osób Niepełnosprawnych wezwał władze publiczne do stworzenia ogólnopaństwowej strategii edukacyjnej uwzględniającej edukację włączającą, opracowania realnego planu jej wdrożenia i określenia maksymalnych limitów czasowych na realizację tych założeń. W naszym kraju brakuje tego rodzaju dokumentu programowego.

Drugim omawianym zagadnieniem była potrzeba wprowadzenia do polskiego prawa kompleksowej regulacji dotyczącej usługi asystenta osobistego osoby z niepełnosprawnością. Zaprezentowane zostały wyniki badan zrealizowanych na zlecenie Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, które wykazały zarówno duże zapotrzebowanie na usługi asystenckie, jak i na potrzebę przyjęcia jasnych kryteriów ich kwalifikowania. Następnie członkowie komisji przedstawili szereg rekomendacji co do przyszłej regulacji prawnej w tym zakresie. Rzecznik  w bieżącym roku przygotuje raport na temat wraz z rekomendacjami, który ukaże się w serii wydawniczej „Zasada równego traktowania. Prawo i praktyka”.