Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Problemy z opiniodawczymi zespołami sądowych specjalistów. Rzecznik pisze do MS

Data:
  • Obywatele mają wątpliwości, czy opinie wydawane przez opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów odpowiadają przebiegowi badania oraz zgadzają się z materiałami z niego pochodzącymi
  • Strony i uczestnicy postępowań sądowych mnie mają bowiem dostępu do materiałów pochodzących z badania OZSS, stanowiących podstawę wydania opinii; jest też zakaz rejestracji przebiegu badania
  • Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca się w tej sprawie do Ministra Sprawiedliwości

Marcin Wiącek powraca do  poruszanej już kilkukrotnie przez kolejnych Rzeczników  kwestii regulacji badań wykonywanych przez opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów (OZSS). Chodzi  przede wszystkim o brak dostępności stron i uczestników postępowań sądowych do materiałów pochodzących z badania, stanowiących podstawę wydania opinii, oraz zakazu rejestracji przebiegu badania.

Zespoły te działają w sądach rodzinnych. Ich zadaniem jest sporządzanie, na zlecenie sądu lub prokuratora, opinii w sprawach rodzinnych i opiekuńczych oraz w sprawach nieletnich.

Standardy metodologii opiniowania przez OZSS są uregulowane w załączniku do zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 1 lutego 2016 r. w sprawie ustalenia standardów metodologii opiniowania w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów.

Problem stał się podstawą petycji z 2018 r. obywateli do senackiej Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji (P9-20/18). Rzecznik  ustosunkował się do tej petycji pismem z 10 sierpnia 2018 r. 

Niestety, uwagi Rzecznika pozostają nadal aktualne. Obywatele wciąż zwracają się do Biura RPO, podnosząc, że zarządzenie MS  z 2016 r. może wywoływać wątpliwości, czy treść opinii faktycznie odpowiada przebiegowi badania oraz zgadza się z materiałami z niego pochodzącymi. 

Na mocy punktu 9.3 Standardów „Materiały pochodzące z badania, stanowiące podstawę wydania opinii, nie mogą być udostępniane osobom badanym". Osoby badane nie mają także możliwości przedstawienia swojej wersji przebiegu badania, bo na mocy punktu 5.3.c Standardów „Drugi etap procesu diagnostycznego obejmuje: (...) poinformowanie osób badanych o braku zgody na rejestrację badania oraz możliwości przerwania lub odstąpienia od badania w sytuacji nieprzestrzegania przez osoby badane zakazu rejestracji". 

Skutkiem braku wglądu do materiałów z badania oraz zakazu rejestracji osoby badane mają ograniczone szanse na skuteczne ustosunkowanie się do opinii oraz weryfikację tego, czy specjaliści OZSS stosują właściwe i aktualne metody, narzędzia i techniki badawcze, zgodnie z pkt 9.8 Standardów.
Niektóre z problemów dotyczących działalności i opinii OZSS są tożsame z problemami, poruszanymi przez kolejnych Rzeczników od lat, a dotyczącymi braku kompleksowej ustawy o biegłych sądowych. Inne wiążą się z brakiem skutecznego wdrożenia ustawy z 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów.

Z uwagi na upływ czasu od ostatniej korespondencji – biorąc pod uwagę zapowiadane przed laty przez MS plany zmian w zarządzeniu z 2016 r., RPO prosi ministra Zbigniewa Ziobrę o informacje o pracach w celu zmiany regulacji co do badań w opiniodawczych zespołach sądowych specjalistów, jak również o stanie prowadzonych obecnie prac legislacyjnych, mających na celu skuteczną regulację zawodu psychologa oraz funkcji biegłych sądowych.

IV.502.5.2014

Załączniki:

Autor informacji: Łukasz Starzewski
Data publikacji: 2022-11-16 11:39:13
Osoba udostępniająca: Łukasz Starzewski
Data: 2022-11-19 12:05:39
Operator: Łukasz Starzewski