W 1976 r. ukończyła z wyróżnieniem studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego. Została asystentem, a następnie adiunktem na Wydziale Prawa Uniwersytetu Śląskiego. W 1981 r. uzyskała tytuł doktora prawa. Od 1980 r. członek związku zawodowego „Solidarność" oraz członek – założyciel „Związku Górnośląskiego". W latach 1991-2000 poseł na Sejm, członek Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego opracowującej Konstytucję z 1997 r.
W 1992 r. uzyskała tytuł doktora habilitowanego. Od 1997 r. przewodnicząca Komisji Samorządu Terytorialnego, zastępca przewodniczącego Klubu Parlamentarnego Unii Wolności oraz wiceprzewodnicząca Zgromadzenia Parlamentarnego OBWE, a także członek Komisji Spraw Zagranicznych. Od 1998 r. jest profesorem Uniwersytetu im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, obecnie kierownikiem Katedry Prawa Administracyjnego i Samorządu Terytorialnego.
W latach 2000-2004 była ambasadorem nadzwyczajnym i pełnomocnym Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Austrii. W latach 2004-2006 była Ambasadorem - Przedstawicielem Ministra Spraw Zagranicznych ds. Stosunków Polsko-Niemieckich. Od 2005 r. do 2010 r. była członkiem Kolegium NIK. W latach 2006-2010 była profesorem Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej w Warszawie. Od 2008 do 2010 r. była członkiem Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk. W latach 2008 – 2010 była dyrektorem zarządzającym Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
W 2009 r. otrzymała tytuł doktora h.c. Uniwersytetu Osnabruck. Została odznaczona Wielkim Złotym Orderem za Zasługi dla Republiki Austrii, Wielkim Krzyżem Zasługi Orderu Zasługi dla Republiki Federalnej Niemiec oraz odznaczeniami krajów związkowych Styrii i Górnej Austrii. Otrzymała nagrodę prawniczą im. Edwarda Wendego i nagrodę im. Grzegorza Palki za zasługi dla samorządu terytorialnego.
W dniu 10 czerwca 2010 r. prof. Irena Lipowicz została powołana przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej na stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich. W dniu 8 lipca 2010 r. Senat RP podjął uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie. W dniu 21 lipca 2010 r. Prof. Irena Lipowicz złożyła ślubowanie przed Sejmem Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji.
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich
Na wniosek Rzecznika Marszałek Sejmu powołuje Zastępców ( nie więcej niż trzech ) w tym Zastępcę do spraw żołnierzy.
Zastępca Rzecznika sprawuje nadzór merytoryczny nad działalnością wyznaczonych przez Rzecznika jednostek organizacyjnych Biura oraz kieruje pracą Biura Rzecznika w czasie nieobecności Rzecznika.
Zastępca Rzecznika organizuje współpracę z Parlamentem w zakresie opiniowania projektów ustaw.
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich jest upoważniony do wnoszenia prawnych środków zaskarżenia oraz występowania z wnioskami, o których mowa w art. 14 i art. 16 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
Zastępca Rzecznika prowadzi sprawy sądowe z powództwa cywilnego przeciwko Rzecznikowi Praw Obywatelskich.
Do zadań Zastępcy należy przyznawanie świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Obecnie funkcję Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich pełni Stanisław Trociuk.
Zakres zadań Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisława Trociuka.
Na podstawie Zarządzenia Nr 7/2007 r. z dnia 31 października 2007 r. Rzecznik Praw Obywatelskich określił zakres zadań Zastępcy Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisława Trociuka.
Do jego kompetencji należy :
- bezpośredni nadzór nad działalnością Zespołów :
1) Prawa Karnego,
2) Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego,
3) Prawa Cywilnego i Gospodarki Nieruchomościami,
4) Prawa Administracyjnego i Spraw Mieszkaniowych,
5) Prawa Gospodarczego, Danin Publicznych i Ochrony Praw Konsumenta,
6) Prawa Karnego Wykonawczego,
7) Przyjęć Interesantów,
8) Ochrony Praw Żołnierzy i Funkcjonariuszy Służb Publicznych,
9) Administracji Publicznej, Zdrowia i Ochrony Praw Cudzoziemców,
10) Klasyfikacji Wniosków,
11) Prezydialnego,
12) Zespołów Terenowych w Gdańsku, Katowicach i we Wrocławiu.
- kierowanie pracą Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w czasie nieobecności Rzecznika Praw Obywatelskich,
- przyznawanie świadczeń z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych,
- prowadzenie spraw sądowych z powództwa cywilnego przeciwko Rzecznikowi Praw Obywatelskich,
- wykonywanie innych zadań zleconych przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich jest upoważniony do wnoszenia prawnych środków zaskarżenia oraz występowania z wnioskami, o których mowa w art.. 14 i art. 16 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich
